روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٣٣ - ترجمه

سرعت بعث و رجوع [١]ببينند،گمان برند كه مقام ايشان در گور اندك بوده است، چنان كه حق‌تعالى گفت: إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاّٰ عَشْراً [٢]،و إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاّٰ يَوْماً [٣].و وجه دوّم:آن‌كه مراد تقريب حال است،چنان كه گفتند.حسن بصرى گفت:كانّك بالدّنيا لم تكن و بالآخرة لم تزل.و چنان كه شاعر گفت:

شباب كان لم يكن و شيب كان لم يزل
قتاده گفت:اين حديث بر وجه احتقار حيات دنيا گويند.حسن گفت:مراد آن است كه گويند:مقام در دنيا به اضافت با مقام در [٤]آخرت-لا الى آخر-اندك است.

وَ قُلْ لِعِبٰادِي ،خطاب كرد با رسول و گفت:بگو اى محمّد اين بندگان مرا [٥]:

تا چيزى گويند كه نكوتر [٦]باشد،يعنى آن فرمايند كه خداى فرمود،و از آن نهى كنند كه خداى نهى كرد.قولى دگر [٧]آن است كه خطاب با يكديگر [٨]بر نكوتر [٩]وجهى كنند،كقولهم:رحمك اللّه و عافاك [١٠]اللّه و غفر اللّه لك،و مانند اين و نبايد تا [١١]متابعت شيطان كنند،كه شيطان ميان شما تباهى كند و فساد،آنگه از او [١٢]دشمنى آغازد،چنان كه گفت: إِنَّمٰا يُرِيدُ الشَّيْطٰانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدٰاوَةَ وَ الْبَغْضٰاءَ - الآية [١٣]،كه شيطان هميشه آدمى را دشمنى ظاهر بوده است،قديما و حديثا،از عهد آدم و تا به دامن قيامت.

آنگه گفت: رَبُّكُمْ أَعْلَمُ ،احوال شما و مصالح شما خداى بهتر داند،اگر خواهد بر شما رحمت كند،و اگر خواهد عذاب كند شما را.اگر رحمت كند تفضّل [١٤]و كرم كند،و اگر عذاب كند به عدل كند.و او عالم است به تفاصيل [١٥]اعمال شما و مقادير استحقاق شما،آنگه خطاب كرد با رسول،گفت:ما نفرستاديم تو را تا و كيل ايشان باشى و موكّل بر ايشان و ايشان را به قهر و جبر منع كنى از كفر و معاصى