روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٢ - ترجمه

إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ ،حق‌تعالى در اين آيت بازنمود كه:هركس كه چيزى [١]كند از نيك و بد،با خود كند،نيكى براى خود و بدى براى [٢]خود.

گفت:اگر نيكى [٣]كنى براى خود كنى،يعنى خير آن و [٤]ثواب آن شما را باشد،و اگر اساءت و بدى كنى عقاب و وبال آن بر شما باشد،و قوله: فَلَهٰا [٥]،اهل معانى گفتند:مراد آن است كه«فعليها».و«لام»به معنى على است،براى آن‌كه عرب نقيض بر نقيض حمل كنند [٦]،چنان كه نظير[١٢٤-پ]بر نظير حمل كنند [٧]،و مثله قوله: فَسَلاٰمٌ لَكَ مِنْ أَصْحٰابِ الْيَمِينِ [٨].اى،عليك.محمّد بن جرير گفت:فلها، اى فاليها أساء،من قولهم:احسن الى فلان و اساء اليه،كما قال: بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحىٰ لَهٰا [٩]،اى،اليها،اى فأليها جزاؤها،جزاى آن اساءت با او كند [١٠].اگر بر ظاهر حمل [١١]كنند روا باشد و معنى آن‌كه:فلها عقابها،عقاب آن اساءت او را باشد نه ديگرى را.

و حسين بن الفضل گفت:اى فلها ربّ يغفر [١٢]الإساءة،او را خداى [١٣]هست كه اساءت بيامرزد [١٤].اين قول خوشترست [١٥]،جز آن‌كه ظاهر بر او دليل نمى‌كند. فَإِذٰا جٰاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ ،اى المرّة الآخرة،چون وعدۀ بار ديگر آمد از آن دو بار كه گفت: لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ ،و نوبت اوّل را گفت: فَإِذٰا جٰاءَ وَعْدُ أُولاٰهُمٰا ،اين نوبت بازپسين بود و اين [١٦]نوبت ديگر بر قولى [١٧]قتل يحيى زكريّا بود و بر قولى ديگر قصد كشتن عيسى مريم [١٨]تا خداى تعالى او را به آسمان برد از ميان ايشان [١٩]،خداى تعالى