روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٠ - ترجمه
[١٢٤-ر]و تغيير و تبديل كردن گرفتند.خداى تعالى ابطوس بن [١]اسانوس [٢]الرّومى را بر ايشان مسلّط كرد تا شهرهاى ايشان خراب كرد و ايشان را آواره كرد و رياست نيز از ايشان بستد به شوم [٣]معاصى ايشان و ذلّت و مسكنت بر ايشان زد [٤]و ايشان را ذليل و مهين كرد [٥]به جزيت،و بيت المقدّس خراب بماند [٦]تا به ايّام عمر خطّاب، ازآنپس مسلمانان عمارت كردند آن را.
ابو بشير [٧]گفت:سعيد جبير را پرسيدم از اين آيات [٨]،گفت:امّا آنان كه فَجٰاسُوا خِلاٰلَ الدِّيٰارِ صيخابرة الخزرىّ [٩]بود و لشكر او.
آنگه گفت: ثُمَّ رَدَدْنٰا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ ،الى قوله: فَإِذٰا جٰاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ .
قوله: عِبٰاداً لَنٰا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ ،بختنصّر است و لشكر او،كه بيت المقدس خراب كردند [١٠].
بار ديگر [١١]خداى تعالى دولت با بنى اسرايل داد فى قوله: عَسىٰ رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ وَ إِنْ عُدْتُمْ عُدْنٰا ،گفت:اگر با سر معصيت شوى،ما با سر عقوبت شويم [١٢].ايشان با [١٣]معصيت شدند،خداى تعالى ملك الرّوم را بر ايشان مسلّط كرد.
باز دگرباره [١٤]چون با معصيت رجوع كردند،خداى تعالى پادشاه رى را بر [١٥]ايشان مسلّط كرد و نام او اوزن [١٦]بود،دگرباره رجوع كردند با معصيت،خداى تعالى شاپور ذو الاكتاف [١٧]را بر ايشان مسلّط كرد.
قتاده گفت:در اين آيات قضايى كردند بر اين قوم،چنان كه بينى در اين آيات [١٨]به نوبت اوّل جالوت بر ايشان مسلّط شد،و هم الذين جاسوا [١٩]خِلاٰلَ الدِّيٰارِ ، ثُمَّ رَدَدْنٰا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ
[١] .قم،آط،آب،آز،آج،لب:ططوس بن،مل:ملطوس بن.
[٢] .آز:اسيانوس،آج،لب:اسالوس.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:به شومى.
[٤] .مل:در آمد.
[٥] .مل:رهين كرده.
[٦] .آط،آب،آز،آج،لب:شد.
[٧] .قم،آط،آب،آز،آج،لب:ابو بشر.
[٨] .مل:آيت.
[٩] .آط،آز،آج،لب:صيخابر ابخوزى،آب:صيخابر الخوزى،مل:صحار الخزرى.
[١٠] .آط،خراب كردن/كردند.
[١١] .قم:دگر.
[١٢] .قم:رويم.
[١٣] .همۀ نسخه بدلها بجز مل+سر،مل:بر سر.
[١٤] .آط،آب،آز:بار دگر،آج،لب:بار ديگر.
[١٥] .قم:پادشاهى را،مل:پادشاهى.
[١٦] .قم:روم اوزن،آط،آج،لب:اوروم اوزن،آب:رزم اوزن،مل،آز:رزم اوزن.
[١٧] .آط،آب،آز،آج،لب:ذو الاكناف.
[١٨] .آط،آج،لب:آيت.
[١٩] .اصل آيه چنين است: فَجٰاسُوا...