روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢١ - ترجمه

مثل [١]آن كنى كه ايشان كرده باشند شما را.و لفظ«عقوبت»في قوله: بِمِثْلِ مٰا عُوقِبْتُمْ بِهِ ،مجاز است چه آن از ايشان ابتدا بود و ابتدا عقاب نباشد،عقاب آن بود [٢]كه عقيب [٣]فعلى [٤]باشد بر وجه استحقاق جز كه براى ازدواج لفظ آن را«عقاب» خواند،مثل قوله: وَ جَزٰاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهٰا... [٥]،و قوله: فَمَنِ اعْتَدىٰ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ... [٦]،و اين را نظاير بسيار است.و اگر صبر كنى، لَهُوَ خَيْرٌ لِلصّٰابِرِينَ ،آن بهتر باشد [٧]صابران را.رسول-عليه السّلام-گفت:صبر كنم و آنچه عزم كرده بود [٨]رها كرد.عبد اللّه عبّاس و ضحّاك گفتند:اين از پيش نزول سورت براءة بود.[آنگه [٩]خداى تعالى رسول را فرموده بود كه قتال با آن‌كس كن كه او با تو قتال كند و ابتدا به قتال مكن] [١٠]چون سورت براءة فرود آمد و خداى تعالى جهاد فرمود،اين آيت منسوخ بكرد.

آنگه او را حثّ كرد بر صبر كردن و ترغيب كرد،گفت: وَ اصْبِرْ ،صبر كن كه صبر تو [١١]نيست مگر به خداى،اى بمعونة اللّه و توفيقه،به توفيق خداى [١٢]توانى كردن [١٣]. وَ لاٰ تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ ،و دلتنگ مباش بر اعراض و عدول ايشان از تو. وَ لاٰ تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمّٰا يَمْكُرُونَ ،و مباش در تنگى از مكرى كه ايشان مى‌كنند.ابن كثير خواند اين جا و در سورة النّمل:«فى ضيق»به كسر«ضاد»و باقى قرّا به فتح [١٤]خواندند.بعضى گفتند:دو لغت است به يك معنى.و بعضى فرق كردند،گفتند:

الضيق فى القلب و الصّدر [١٥]،و الضيق في المعاش [١٦]و المساكن.و أبو عمرو گفت، بصريان گفتند:ضيق به فتح،غم باشد و به كسر،شدّت.فرّاء گفت،كوفيان گفتند:هر