روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١٩ - ترجمه
حبيب اللّه.بلى با يهودى!خداى تعالى [١]مرا دو نام از نامهاى خود اشتقاق كرد،او را «سلام»نام است و امّت مرا«مسلم»خواند،و او را مؤمن نام است و امّت مرا مؤمن خواند.بلى يا يهودى شما روزى طلب كردى كه آن روز خداى-تعالى-ذخيره كرده بود ما را،و آن روز آدينه است،امروز ما راست و فردا شما را و پسفردا ترسايان را.
بلى يا يهودى!شما در روزگار [٢]پيش از ما اى [٣]و ما پس از شماايم در مدّت،و لكن پيش شماايم در قيامت.بلى يا يهودى!بهشت بر پيغامبران حرام است،تا من در او شوم [٤]،و بر اوصياى پيغامبران [٥]،تا وصىّ من در او شود [٦]و بر امّتان،تا امّت من در شوند [٧].
اُدْعُ إِلىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ،[١٠٩-ر]آنگه حقتعالى رسول را أمر كرد،گفت:دعوت كن خلقان را با راه خداى تعالى،يعنى با دين خداى. بِالْحِكْمَةِ ،به سخن [٨]درست. وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ ،و پند نيكوا [٩]، وَ جٰادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ،و مجادله كن و مناظره با ايشان بر وجهى كه نيكوتر باشد.مفسّران گفتند:معنى آن است كه إيذا مكن ايشان را،و رسالت گزاردن رها مكن.و بعضى مفسّران گفتند:اين آيت منسوخ است به آيت قتال. إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ ،خداى تو عالمتر است به آنكس كه گمراه شود از راه او كه دين حقّ است و عالمتر است به آنكه بر راه راست و بر طريق [١٠]هدايت باشد،و اين بر سبيل تهديد و وعيد است [١١].
وَ إِنْ عٰاقَبْتُمْ فَعٰاقِبُوا بِمِثْلِ مٰا عُوقِبْتُمْ بِهِ ،مفسّران گفتند:اين سورت مكّى است مگر اين سه آيت كه در آخر اوست من قوله: وَ إِنْ عٰاقَبْتُمْ ،تا به آخر سورت كه در حقّ كشتگان أحد آمد،و سبب نزولش آن بود كه مسلمانان چون بديدند كه
[١] .همۀ نسخه بدلها+امّت.
[٢] .قم:در اين روزگار.
[٣] .آب،آج،لب:پيش ماييد.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:در شوم.
[٥] .قم+حرام است.
[٦] .همۀ نسخه بدلها آط:در شود.
[٧] .قم:در او شوند،آط،در او شود،آب،آز،آج،لب:در شود،همۀ نسخه بدلها+قوله.
[٨] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:با سخن.
[٩] .همۀ نسخه بدلها:نيكو.
[١٠] .همۀ نسخه بدلها:و طريق.
[١١] .همۀ نسخه بدلها+قوله.