روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٠٥ - ترجمه

نبينم،و اين پيغام بر دست برادرى فرستاد از آن عيّاش،برادر او بود كه از مادر و كافر بود و كافرى دگر با او بود او ازآنجا كه بر مادر مهربان بود گفت:بروم و مادر را ببينم [١].صحابه او را گفتند:مرو كه مادرت چون گرسنه شود [٢]طعام بخورد [٣]و چون از آفتابش [٤]رنج بود با سايه شود [٥].گفت:بروم و با برادر [٦]كه فرعون نام بود [٧]و كافر [٨]، در راه افتاد و با كافرى ديگر [٩]مكّى،چون به ميانۀ راه رسيدند،آن كافران تيغ برآهختند [١٠]و گفتند:اگر به محمّد كافر شوى،و الّا [١١]تو را بكشيم او چون ديد كه حال حال إكراه است كلمت كفر بإكراه بر زبان راند،خداى تعالى آيت فرستاد.

مقاتل گفت:آيت در جبير [١٢]آمد بندۀ عامر الحضرمىّ كه او مسلمان بود و سيّدش او را بر كفر إكراه مى‌كرد،او براى دل سيّد اظهار كلمت كفر كرد و دلش به ايمان ساكن بود.خداى تعالى در حقّ او اين آيت فرستاد و پس از آن خواجۀ او نيز ايمان آورد،ايمان او نيكو بود.

قوله: وَ لٰكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً ،و لكن آن‌كس كه دل خود [١٣]مشروح كرده باشد به كفر و دل بازگشاده بر قبول كفر.و اين عبارت است ازآن‌كه [١٤]او عمد [١٥]و قصد كند به كفر و عامدا كافر شود، فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ ،در اول ضمير با لفظ بود [١٦]و در دوم با معنى،براى آن [١٧]يكى موحّد است و يكى مجموع،بر ايشان خشم باشد از خدا،و خشم از خداى ارادت عقاب بود به مستحقّش [١٨]. وَ لَهُمْ عَذٰابٌ عَظِيمٌ ،و ايشان را عذابى عظيم بود،و در آيت دليل است بر آنكه ايمان و كفر به