ستاره به هر يك از كرات آسمانى كه در شب مى‌درخشد، گويند. [١] به ستاره‌اى كه طلوع كرده باشد، «نجم» مى‌گويند. [٢] نيز به ستاره‌اى كه‌ [در آسمان‌] پيدا باشد، كوكب گفته مى‌شود. [٣] در اين مدخل از واژه‌هاى‌ «كوكب» و «نجم» و از سياق بعضى آيات استفاده شده است.

اهمّ عناوين: تزيين با ستاره، تسخير ستاره، ستاره از آيات خدا و ستاره در قيامت.

ابراهيم عليه السلام و ستاره‌

--) ابراهيم عليه السلام، ابراهيم عليه السلام و اجرام آسمانى‌

تزيين با ستاره‌

١. آراسته شدن آسمان دنيا با ستاره:

وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنَّاها لِلنَّاظِرِينَ. [٤]

حجر (١٥) ١٦

إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ.

صافّات (٣٧) ٦

... وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ‌ ....

فصّلت (٤١) ١٢

أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها وَ زَيَّنَّاها ... [٥]

ق (٥٠) ٦

وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ‌ ....

ملك (٦٧) ٥

٢. هنرنمايى شگفت‌انگيز خداوند، در زيباسازى آسمان، به وسيله ستاره:

إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ. [٦]

صافّات (٣٧) ٦

٣. تزيين آسمان به وسيله ستاره، براى تماشاى ناظران، از ناحيه خداوند:

وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنَّاها لِلنَّاظِرِينَ.

حجر (١٥) ١٦

٤. تزيين آسمان با ستاره نورانى داراى شهاب، براى راندن شياطين:

وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَ جَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ‌ ... [٧]

ملك (٦٧) ٥

٥. دعوت به نگريستن و تفكّر در كيفيّت تزيين آسمان به ستاره:

أَ فَلَمْ يَنْظُرُوا إِلَى السَّماءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْناها وَ زَيَّنَّاها وَ ما لَها مِنْ فُرُوجٍ.

ق (٥٠) ٦

تسخير ستاره‌

٦. ستارگان، مسخّر و تحت امر خداوند:

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي‌ ... وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ‌ ....

اعراف (٧) ٥٤

[١] . فرهنگ فارسى، ج ٢، ص ١٨٣٠، «ستاره»

[٢] . مفردات، ص ٧٩١، «نجم»

[٣] . همان، ص ٦٩٥، «كب»

[٤] . گفته شده: «بروج» به معناى موقعيّت مخصوص ستارگان است (مفردات، ص ١١٥، «برج») و زينت آسمان هم به وسيله آنها مى‌باشد. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٥٠٩؛ جامع‌البيان، ج ٨، جزء ١٤، ص ٢٠)

[٥] . مقصود، تزيين به وسيله ستارگان است. (الميزان، ج ١٨، ص ٣٤٠)

[٦] . نكره بودن «زينة» بر تفخيم و تعجّب دلالت مى‌كند

[٧] . «مصابيح» جمع «مصباح» به معناى چراغ است (مفردات، ص ٤٧٣، «صبح») و مقصود ستارگان مى‌باشد. بنا بر يك تفسير، از ستارگان، شهابى جدا مى‌شود كه به سوى شياطين پرتاب گردد. (الميزان، ج ١٩، ص ٣٥١؛ تفسير التحريروالتنوير، ج ١٤، جزء ٢٩، ص ٢١)