فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٥٨ - مجعول بودن وجود

جعلى است كه متعدّى بيك مفعول باشد و جعل تأليفى عبارتست از قرار دادن‌

شيى‌ء را شيى‌ء يعنى جعل متعدّى به دو مفعول.

و شخص عاقل و هوشيار از اين بيان حدس مى‌زند كه ما در صدد بيان چه‌

مسئله‌اى هستيم و آن مسئله مجعوليّت وجود است چه آنكه تقسيم جعل به اقسامش‌

دائر مدار انقسام وجود مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

مجعول بودن وجود

يكى ديگر از ابحاث امور عامّه، مسئله اصالة وجود در جعل است و اينمسئله‌

اگرچه با اصالة تحقّق وجود مغاير است لكن از نظر مشرب اهل فنّ متلازمان هستند

باين معنى كه تمام قائلين باصالة الوجود فى التّحقّق باصالت وجود فى الجعل قائل و

هر كس كه وجود را در مسئله اوّل اصل ندانسته ايجاد نيز باصالتش معتقد نشده است‌

و مقصود در اين فصل اثبات اين معنى است كه همان‌طورى كه در عالم بروز و

تحقّق وجود اصالت دارد و ماهيّت انتزاعى و اعتبارى است عينا در مقام جعل و

ايجاد اصالت با وجود است فلذا براى اثبات آن شمّه‌اى در جعل و اقسامش صحبت‌

نموده آن‌گاه در اصل مقصود وارد ميشوند و چون علم باقسام جعل منوط به دانستن‌

اقسام وجود است لذا ابتداء بعضى از اقسام وجود را كه منظور نظر هست متعرض‌

ميشوند بشرح ذيل:

وجود از نظر تقسيم اوّلى بر دو قسم است:

١- وجود رابط يا رابطى.

٢- وجود نفسى.

مقصود از وجود رابط وجودى است كه مفاد هل مركّبه يا كان ناقصه باشد و

از آن بثبوت چيزى براى چيزى تعبير ميكنند مانند مثال:

زيد قائم است كه ثبوت قيام براى زيد وجود رابط است كه در لسان تازى‌

بعبارت كان زيد قائما تعبير ميكنند.