فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١١ - عقيده فهلويون و حكماء اشراقى

قوّت شرط مرتبه خاصّى مى‌باشند كه اين مرتبه خاصّ از همان اشعّه بحساب‌

مى‌آيد.

پس مرتبه قوى نور بوده كما اينكه متوسّط و ضعيف نيز نور مى‌باشند لذا بايد

بگوئيم:

براى نور دامنه گسترده و معناى عريضى است كه تمام مراتب بسيطه‌اش‌

در آن داخلند و براى هر مرتبه‌اى از مراتب نيز بملاحظه اضافه و نسبتش به قوابل‌

متعدّده عرض و معناى وسيعى مى‌باشد.

و عين همين تقرير در حقيقت وجود جارى است يعنى براى آن نيز

مراتبى است كه بملاحظه شدّت و ضعف و تقدّم و تأخّر و غير آن از ديگر انحاء

تشكّك با هم متفاوتند ولى در اصل جملگى حقيقت وجود مى‌باشند.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: فالاختلاف بين الانوار الخ: اين عبارت ردّ بر مقاله حكماء مشّاء است‌

كه اختلاف بين انوار مختلفه را نوعى مى‌دانند باين معنا كه هر فردى از نور را

نوعى جداگانه دانسته و قهرا بين مراتب به تباين قائل مى‌شوند چنانچه شرح‌

عقيده ايشان عنقريب انشاء اللّه مى‌آيد.

و دليل بر اينكه بين اين مراتب تباين نبوده و اختلافشان بالنّوع نيست‌

بلكه بقوّت و ضعف يا ساير انحاء تشكيك است اينكه نور چنانچه گفتيم آنست‌

كه ظاهر بذات و مظهر غير باشد و ما مى‌بينيم كه اينمعنى در تمام مراتب نور

محفوظ است مثلا شعاع خورشيد واجد اين معناست و ظلّ آن كه عبارت است از

نور منعكس نيز چنين است، منتهى شعاع بلحاظ اينكه مستقيما از خورشيد

مى‌تابد درخشان‌تر و ظلّ باعتبار انعكاس ضعيف‌تر است ولى در اينكه هر دو

ظاهر و مظهر هستند با هم متّحدند.

پس نه ضعف ظلّ قادح در نور بودن آن بوده و نه قوّت و شدّت شعاع شرط

يا مقوّم تحقّق نور مى‌باشد پس مى‌توان گفت نور داراى معناى عريض و عام‌