فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٤ - اشكال مرحوم مصنف به لاهيجى(ره)

و حقيقت و اتّحادى را كه صوفيّه مى‌گويند در مقام خارج و از نظر مصداق‌

خارجى مى‌گويند و امّا از حيث مفهوم ايشان نيز هرگز ماهيّت را با وجود متّحد

نمى‌دانند لذا اشكال لزوم حمل اوّلى بقوّت خود باقى است و مخلص و رهائى از

آن وجود ندارد حتّى بمسلك و مرام اينجماعت از صوفيّه.

قوله: لو كان الوجود عينا لها: ضمير در « لها » به ماهيّات عود مى‌كند.

قوله: لانّه معنى واحد: ضمير در « لانّه » به وجود راجع است و اين عبارت،

عبارت ديگرى است از مشترك معنوى بودن وجود.

قوله: فيكون حمل الوجود عليها: يعنى على الماهيّات.

قوله: و حمل بعضها على بعض: يعنى حمل بعضى از ماهيّات بر برخى ديگر

از ماهيّات.

قوله: حملا اوّليّا: حمل اوّلى آنستكه محمول مصداقا و مفهوما با

محمول عليه متّحد باشد مانند حمل مترادفين بر يكديگر همچون: الانسان حيوان‌

النّاطق.

قوله: لانّ الكلام فى العينيّة الخ: علّت است براى « لزوم اتّحاد كلّ‌

الماهيّات».

قوله: و اللّازم باطل: مقصود از « لازم » لزوم اتّحاد كلّ الماهيّات مى‌باشد.

قوله: و على هذا التّقرير: مقصود از « هذا التّقرير» مستلزم بودن اتّحاد

ماهيّات و حملشان بنحو حملى اوّلى بر يكديگر مى‌باشد.

قوله: كما فى الشّوارق: يعنى در شوارق آورده است كه بنابر آنچه ببرخى از

صوفيّه نسبت داده شده التزام به اتّحاد ماهيّات محذورى ندارد.

قوله: لانّ ما قالوا: ضمير فاعلى در « ما قالوا» به صوفيّه راجع است و اين‌

عبارت علّت برا « لا يمكن التزام الخ» مى‌باشد.

قوله: فى مقام وجودها الحقيقى: يعنى وجود خارجى.

قوله: فلا يمكنهم التزام الاتّحاد: ضمير مفعولى در « لا يمكنهم» به صوفيّه‌

راجع است.