فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧١ - كلام مرحوم لاهيجى در شوارق

فهم بشهادتة بديهة عندهم مستغنون عن اقامة البرهان على بطلان امثال ذلك و

يعدّون تجويزها مكابرة لا يلتفت اليها. انتهى.

ترجمه عبارت مرحوم لاهيجى‌

در كتاب شوارق‌

محقّق لاهيجى فرموده است:

اين عبارت « و الّا لا تّحدث الماهيّات الخ» از مرحوم مصنّف اشاره‌

است به اوّلين دليل از ادلّه‌اى كه بر زيادى وجود بر ماهيّت اقامه شده و تقرير و

بيان آن اينستكه:

اگر وجود زائد بر ماهيّات نبوده و بآن معنائى كه گفتيم مغاير با آنها

نباشد پس يا بايد عين آنها فرض شده و يا جزئشان باشد و هر دو امر محال و

غير ممكنست:

امّا اوّل: بطلان آن بخاطر اينستكه:

اگر وجود عين ماهيّات باشد لازمه‌اش اينستكه تمام ماهيّات و كافّه‌

موجودات بايد با هم متّحد بوده و اساسا مغايرت ذاتى بين فلان ماهيّت با ماهيّت‌

ديگر متحقّق نباشد، چه آنكه ضرورى و بديهى است ماهيّت عين وجود است و

وجود هم يك معنا بيشتر نيست و از ملاحظه ايندو مقدّمه باين نتيجه مى‌رسيم كه‌

تمام ماهيّات پس با هم متّحد بوده و حديث تغاير و تضادّ بين ماهيّات بطور كلّى‌

مرتفع مى‌گردد در حاليكه اين تالى باطل و بطلانش ضرورى و بديهى مى‌باشد.

مؤلّف گويد:

نقل عبارت مرحوم لاهيجى تا باينجا چندان لزومى در فهم عبارت مرحوم‌

مصنّف يعنى حاجى سبزوارى نداشته و ما صرفا بخاطر آنكه عبارت شوارق را

ناقص نياورده باشيم آنرا حكايت و ذكر كرديم و آنچه از عبارت شوارق منظور

نظر و دخيل در ايضاح مطلب كتاب است اين عبارت مى‌باشد.