فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٣ - دليل پنجم براى اصالت وجود

ذات مى‌باشد ولى مفهوم اينها با ذات تفاوت دارد پس هرگاه بخواهند تغاير بين‌

دو شيئ را تصحيح و اعتبار نمايند متوسّل بمفاهيم مى‌گردند.

قوله: و ابن احدها من الآخر: يعنى و اين احد المفاهيم من الآخر و بعبارت‌

ديگر:

مفهوم كاتب كجا و مفهوم ضاحك كجا بلكه بين ايندو مفهوم تفاوت و

فرق و تغاير بسيار روشن و ظاهر است.

قوله: لا الهوهويّة: يعنى مفاهيم نمى‌توانند هو هويّت را تصحيح كنند.

قوله: اسّ المسائل: كلمه « اس » بضمّ همزه و كسر و فتح آن بمعناى بنيان‌

و پايه است.

شرح عربى: لا توحيد الذّات، لانّه اذا كانت المهيّة اصلا لا يكون بين الواجبين‌

المفروضين ما به الاشتراك حتّى يتركّب كلّ منهما ممّا به الاشتراك و

ما به الامتياز، لانّ المفروض انّ ذاتهما الماهيّة و الماهيّات متخالفات‌

بالذّات فلم يستقم استدلالهم على التّوحيد بلزوم التّركيب.

ترجمه: نه توحيد ذات زيرا وقتى ماهيّت اصل باشد بين دو واجب‌

الوجود كه بحسب فرض در نظر گرفته مى‌شوند ديگر ما به الاشتراكى نبوده تا ايندو

از ما به الاشتراك و ما به الامتياز مركّب شده باشند زيرا فرض اينستكه ذات ايندو

ماهيّت بوده و ماهيّات نيز بحسب ذات و فطرت با هم متخالف مى‌باشند در نتيجه‌

استدلال ارباب فنّ بر توحيد به لزوم تركيب درست نمى‌شود.

شرح فارسى:

توضيح‌

شرح انسداد توحيد ذاتى‌

مقصود از توحيد ذاتى آنستكه ذات واجب الوجود واحد بوده و غير از

حضرتش احدى ديگر در عرض وجودش نمى‌باشد و بعبارت ديگر: