تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٢٨ - مسوغ و مجوز دوم براى پذيرفتن ولايت

باشد بنحوى كه ضرر برايشان در واقع ضرر بر او بحساب آيد مشروط باينكه ضرر مزبور در حقّ وى شاقّ باشد همچون ضرر بر پدر و فرزند يا اشباه ايندو همچون مادر و خواهر.

بدون اشكال اين امر مسوّغ و مجوّز براى پذيرفتن ولايت بوده و باعث آن مى‌شود كه باين حرام نفسى بتوان مبادرت ورزيد و دليل آن امورى است از جمله:

عموم فرموده حقتعالى: الّا ان تتّقوا منهم تقيّه‌ كه استثناء است از عموم: لا يتّخذ المؤمنون الكافرين اولياء.

يعنى: مؤمنون كافرين را دوست براى خود قرار ندهند مگر آنكه از ايشان تقيّه بخواهند بكنند.

و نيز حديث نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: رفع عن امّتى ما اكرهوا عليه.

و همچنين فرموده ائمّه طاهرين عليهم السّلام:

التّقيّة فى كلّ ضرورة، و ما من شيئ الّا و قد احلّه اللّه لمن اضطرّ اليه.

در هرضرورت و ناچارى تقيّه ثابت مى‌باشد و نيست چيزى مگر آنكه حقتعالى آنرا براى شخص مضطرّ مباح و حلال قرار داده است.

و غير اينها از ادلّه عامّه و خاصّه‌اى كه از حيث كثرت قابل احصاء و شمارش نيستند.

شرح مطلوب‌

قوله: بحيث يعدّ الاضطرار به: ضمير در « به » به من يتعلّق به راجع است.

قوله: اضرارا به: ضمير در « به » به شخص مكره راجع است.

قوله: الّا ان تتّقوا منهم تقيّة: آيه (٢٨) از سوره آل عمران.

قوله: و النّبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رفع عن امّتى الخ: اين حديث را مرحوم صاحب وسائل در ج (١١) ص (٤٧٠) باين شرح نقل فرموده:

عيّاشى در تفسيرش، از عمرو بن مروان الخرّاز قال:

سمعت ابا عبد اللّه عليه السّلام يقول:

قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رفعت عن امّتى اربع خصال: