تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٠٩ - انصاف مرحوم مصنف در مخدوش بودن استدلال مرحوم كاشف الغطاء

در صورتى كه بدون نيّت قربت در خارج صحيحا تحقّق پيدا نكند و وجوب همچنان باقى و ثابت باشد البتّه اخذ اجرت در قبال آن جايز نيست زيرا چنين فعلى عبادت محض بوده كه غير خدا را نمى‌توان در آن داخل كرد چنانچه حقتعالى در قرآن مى‌فرمايد:

و ما امروا الّا ليعبدوا اللّه مخلصين له الدّين.

چنانچه ملاحظه مى‌شود خداوند سبحان در اين آيه غرض از امر را منحصر در تحقّق و حصول اخلاص فرموده و پرواضح است فعلى كه در مقابل عوض انجام مى‌شود اينطور نبوده و در آن اخلاص نمى‌باشد.

ولى در غير اين قبيل از واجبات مى‌توان اجرت دريافت نمود مگر آنجائى كه البتّه شارع مقدّس تصريح و تنصيص به تحريم اخذ اجرت بر آن فرموده همچون دفن ميّت.

پايان كلام فخر الدّين‌

مرحوم محقّق ثانى طبق آنچه حكايت شده اين نظريّه را ردّ كرده و فرموده‌اند:

تفصيل مزبور با نصّ اصحاب مخالف است.

شرح مطلوب‌

قوله: لم يصرّح به الّا المحقّق الثّانى: ضمير در « به » به اجماع راجع است.

قوله: لكنّه موهون: ضمير در « لكنّه » به اجماع عود مى‌كند.

قوله: على ما يشهد به الحكاية و الوجدان: ضمير در « به » به وجود القول راجع است.

قوله: من المتحاكمين: يعنى متخاصمين و مترافعين.

قوله: و يكفى فى ذلك: يعنى فى وجود القول بخلافه.

قوله: ظاهر المقنعة: يعنى ظاهر المفيد فى المقنعه.

قوله: بل النّهاية: مقصود نهايه مرحوم شيخ طوسى است.

قوله: على القضاء مطلقا: چه قضاوت واجب عينى بوده و چه كفائى باشد.

قوله: جواز اخذ الاجرة عليه: ضمير در « عليه » به قضاء راجع است.