تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٥٤ - تنبيه سوم

محشين مرحوم صاحب جواهر مى‌باشد.

قوله: عدم القدرة على التّفصّى: يعنى عجز از تفصّى.

قوله: و عدمه: يعنى و عدم عدم القدرة كه مراد قدرت بر تفصّى مى‌باشد.

قوله: فلا تعتبر: يعنى لا تعتبر عدم القدرة على التّفصّى.

قوله: فيظهر انّه اخذ المال: ضمير فاعلى در « يظهر » و ضمير منصوبى در « انّه » و ضمير فاعلى در « اخذ » تمام به شخص مكره (بفتح راء) عود مى‌كند.

قوله: و جعله فى بيت المال: ضمير فاعلى در « جعله » به مكره (بفتح راء) راجع است.

قوله: مع عدم اخذه واقعا: ضمير در « اخذه » به مال راجع است و ممكنست آنرا به مكره راجع بدانيم.

قوله: او اخذ جهرا: ضمير منصوبى در « اخذه » به مال راجع است و ضمير فاعلى به مكره (بفتح راء).

قوله: ثمّ ردّه اليه سرّا: ضمير فاعلى در « ردّه » به مكره و ضمير منصوبى به مال و ضمير مجرورى در « اليه » به صاحب مال عود مى‌كند.

قوله: كما كان يفعله ابن يقطين: ضمير منصوبى در « يفعله » به اخذ المال جهرا و ردّه سرّا عود مى‌كند.

قوله: من دون قيد: يعنى بدون اينكه مؤمن را در قيد و زنجير قرار دهد.

قوله: و يظهر انّه حبسه: ضمير فاعلى در « يظهر » به مكره راجع است و ضمير مفعولى در « حبسه » به مؤمن برمى‌گردد.

قوله: و شدّد عليه: ضمير فاعلى در « شدّد » به مكره و ضمير مجرورى در « عليه » به مؤمن راجع است.

قوله: اذا كان فيه ضرر كثير: ضمير در « فيه » به « التّفصّى » راجع است.

قوله: مستظهرا منه خلاف ما اعتمد عليه: كلمه « مستظهرا » حال است از فاعل « ذكره » يعنى مرحوم شهيد ثانى و ضمير مجرورى در « منه » به عبارت شرايع برمى‌گردد و ضمير فاعلى در « اعتمد » به مرحوم شهيد ثانى عود مى‌نمايد.

قوله: و الكثير بدونها: يعنى بدون الكراهة.