پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٣٦ - نكته شرايط دوستى
وَابْذُلْ لَهُمْ مَا بَذَلُوا لَكَ مِنْ طَلاقَةِ الْوَجْهِ وَحَلاوَةِ اللِّسَانِ
؛ برادران دينى دو دستهاند: برادران مورد اعتماد و برادران ظاهرى. اما برادران واقعى مورد اعتماد:
آنها بهمنزله دست و بال و اهل و مال انساناند. بنابراين هرگاه به برادرت اطمينان پيدا كردى از بذل مال و تن خود درباره او دريغ مدار، با دوستانش دوست باش و با دشمنانش دشمن، اسرار و عيب او را پوشيده دار و صفات نيكش را آشكار كن و بدان اى سؤالكننده كه آنها از گوگرد سرخ [١] كمترند. و اما برادران ظاهرى: مىتوانى لذت همنشينى با آنها را داشته باشى. اين مقدار را از آنها قطع مكن و بيش از اين از درون آنها چيزى مخواه. تا زمانى كه با تو خوشرو و خوشزباناند با آنها خوشرو و خوشزبان باش». [٢]
اين كلام را با حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام ادامه مىدهيم؛ مىفرمايد:
«برادران (دوستان دينى) سه دستهاند؛ گروهى همچون غذايى هستند كه انسان هميشه به آنها نياز دارد و آنها گروهى هستند كه داراى عقل و درايتاند. دوم گروهى هستند كه همانند درداند و آنها گروه احمق و ناداناند و سومى گروهى هستند كه همچون دوا (بههنگام بروز بيمارى) مىباشند و آنها اشخاص فهميده هوشيارند». [٣]
شك نيست كه براى حفظ اخوت با دوستان واقعى بايد تلاش و كوشش فراوان كرد. ازجمله دوست را نه شرمنده بسازيم نه خشمگين و نه دربرابر او براى خود جاه و جلالى قائل باشيم كه امام عليه السلام در كلام مورد بحث به آن اشاره فرموده است.
در روايات اسلامى آسيبهاى متعددى براى صداقت و دوستى ذكر شده است كه بايد براى حفظ دوستى از آن پرهيز كرد ازجمله اميرمؤمنان على عليه السلام طبق
[١]. گوگرد سرخ ضربالمثلى است براى كمبود چيزى.
[٢]. كافى، ج ٢، ص ٢٤٨، ح ٣.
[٣]. بحارالانوار، ج ٧٥، ص ٢٣٨، ح ١٠٧.