پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠٣ - شرح و تفسير حقيقت ايمان
دروغ مىبندند كه به آيات خدا ايمان ندارند؛ (آرى،) دروغگويان واقعى آنها هستند!». [١]
نيز در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه كسى از آن حضرت پرسيد: آيا شخص باايمان ممكن است (لغزش پيدا كند و) آلوده زنا شود؟ فرمود: امكان دارد. عرض كرد: ممكن است آلوده سرقت گردد؟ فرمود: گاه ممكن است چنين شود. عرض كرد: ممكن است دروغ بگويد؟ فرمود: نه. (مگر نمىدانى؟) خداوند متعال مىفرمايد: «إِنَّما يفْتَرِى الْكَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ». [٢]
در واقع راستگويى گاه همچون داروى تلخ شفابخش است و دروغ همچون غذاى مطبوع زيانبار. انسان عاقل آن داروى شفابخش را رها نمىكند و به سراغ آن غذاى زيانبار نمىرود.
البته شكى نيست كه در مواردى، امر، داير بين اهم و مهم است يعنى راستگويى سبب به خطر افتادن جان يا منافع مهم مسلمانى مىشود. مثل اينكه يك ناصبى متعصب و مسلح از انسان سؤال كند: آيا تابع مكتب اهلبيت عليهم السلام هستى؟ كه اگر راستش را بگويد سلاح به روى او مىكِشد. بهيقين اينگونه موارد از كلام امام عليه السلام مستثنى است همانگونه كه در باب تقيّه به آن اشاره شد.
يا اينكه براى اصلاح ذاتالبين اگر مجبور به دروغ شويم مجاز است زيرا اصلاح ذاتالبين مهمتر از راستگويى است. البته تفاوتى نمىكند كه نفع و زيان، مربوط به خود انسان باشد يا مربوط به انسان ديگرى. اگر مصلحت اهمى ايجاب كند از قاعده كلى مورد بحث كه امام عليه السلام به آن اشاره فرمود مستثنى است.
به هر حال اصل اساسى اين است كه انسان هميشه صدق و راستى را پيشه
[١]. نحل، آيه ١٠٥.
[٢]. بحارالانوار، ج ١٩، ص ٢٦٣، ح ٤٧.