پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٠ - شرح و تفسير بهترين شهرها
زادگاه يك علاقه طبيعى است همانند علاقه به پدر و مادر و اقوام و بستگان و در واقع از روح حقشناسى سرچشمه مىگيرد و مىدانيم حقشناسى يكى از نشانههاى ايمان است.
ثانياً در روايات اسلامى تعبيراتى مشابه اين حديث آمده است كه مضمون آن را تأييد مىكند. ازجمله در حديثى از امام على بن ابىطالب عليه السلام مىخوانيم:
«عمرت البلدان بحبّ الأوطان
؛ شهرها با حبّ وطن آباد مىشود». [١]
در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم:
«مِنْ كَرَمِ الْمَرْءِ بُكَاؤُهُ عَلَى مَا مَضَى مِنْ زَمَانِهِ وَحَنِينُهُ إِلَى أَوْطَانِه
؛ از نشانههاى شخصيت انسان آن است كه براى عمر از دست رفته خويش (كه در آن كوتاهى كرده) اشك بريزد و به وطنش علاقهمند باشد». [٢]
فتال نيشابورى در روضة الواعظين چنين نقل مىكند: هنگامى كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از مكه بهسوى مدينه هجرت كرد وقتى به جحفه كه منزلگاهى ميان مكه و مدينه است رسيد شوق به مكه و زادگاه خودش و پدرانش در دل او شعلهور شد. جبرئيل آمد عرض كرد: آيا به شهر و زادگاهت علاقهمندى؟ پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: آرى. جبرئيل عرض كرد: خداوند عزوجل مىفرمايد: « «إِنَّ الَّذِى فَرَضَ عَلَيكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ»؛ آنكس كه قرآن را بر تو فرض كرد تو را به زادگاهت بازمىگرداند». [٣]
و روايات متعدد ديگرى نيز در اين زمينه مورد بحث وارد شده كه همگى نشان مىدهد عشق و علاقه به وطن و زادگاه ازنظر اسلام پسنديده است. ولى امام اميرمؤمنان عليه السلام در گفتار حكيمانه مورد بحث مىفرمايد: اين عشق و علاقه نبايد چنان افراطى باشد كه انسان را در وطنش نگه دارد هرچند به فقر و ذلت
[١]. بحارالانوار، ج ٧٥، ص ٤٥، ح ٥٠.
[٢]. همان، ج ٧١، ص ٢٦٤، ح ٣.
[٣]. قصص، آيه ٨٥؛ روضة الواعظين، ج ٢، ص ٤٠٦.