كشتن كشنده يا ديه گرفتن مسلّط فرموده، و همين تسلّط او را بس است. و نزديك مشويد به مال يتيم و طفل بى‌پدر، و در آن تصرّف مكنيد، مگر به طريقه‌اى كه آن طريقه نيكوتر است شرعاً و عرفاً[١]، تا برسد به غايت قوّت خويش (يعنى به حدّ بلوغ رسد و آثار رشد در او ظاهر شود). و وفا كنيد به عهد و پيمانى كه خداى- تعالى- با شما بسته‌[٢]. به درستى كه عهد مسئول است و از آن سؤال خواهيد شد، تا به مقتضاى نقض و وفا با شما رفتار شود. و تمام پيماييد پيمانه را چون بپيماييد، و بسنجيد به ترازوى راست يا به قپان كه ترازوى بزرگ است. اين تمامْ سنجيدن و راست سنجيدن بهتر است (از خيانت)، و نيكوتر از روى بازگشت و عاقبت‌[٣]. و از پىْ مَرو آن چيزى را كه نيست تو را به آن دانشى، و به گمان تبعيّتِ آن مكن.

به درستى كه گوش و چشم و دل و همه اين اعضا از آن پرسيده خواهد شد (كه از گوش پرسيده شود: چه شنيدى؟ و از چشم، چه ديدى؟ و از دل، چه دانستى و اعتقاد كردى؟). و مَرو در زمين از روى مَرَح و سخت شادى كردن، يا در حالى كه صاحب شادى سخت باشى؛ يعنى در راه رفتن مَخَرام و متكبّرانه مرو. به درستى كه تو هرگز زمين را به پاى در آن كشيدن و سخت رفتن نمى‌توانى شكافت، و هرگز به كوه‌ها نتوانى رسيد، از روى درازى. همه اينها كه مذكور شد، بدان (يعنى آنچه نهى از آن شده، در نزد پروردگار تو كراهت داشته شده است.) كه پروردگارت آنها را ناخوش دارد، و او را از آنها بد آيد. اين احكام مذكوره، از آن چيزى است كه پروردگارت به سوى تو وحى فرمود، از حكمت و علمى كه شناخت حق است با زيادتى عمل. و فرا مگير با خدا، خداى ديگر را؛ پس انداخته شوى در دوزخ، در حالى كه ملامت كرده شده باشى، و دور گردانيده شده از رحمت خداى- تعالى-». و در سوره‌ «وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشى‌»[٤] فرو فرستاد كه: «فَأَنْذَرْتُكُمْ ناراً تَلَظَّى* لا يَصْلاها إِلَّا الْأَشْقَى* الَّذِي كَذَّبَ وَ تَوَلَّى»[٥]؛ يعنى: «پس مى‌ترسانم شما را اى اهل مكّه! از آتشى كه زبانه مى‌كشد. در نيايد در آن‌

[١]. مانند آنكه به آن معامله كنيد تا اصل مايه براى او بماند، و ربح آن صرف معاش او شود، حال آنكه مال يتيم راضبط كنيد، و غبطه او را از دست مدهيد، و در آن بى‌وجه شرعى تصرّف مكنيد.( مترجم)

[٢]. از تكاليف شرعيّه، يا به عهدى كه با يكديگر بسته‌ايد، و يا به عهدى كه با خدا مى‌بنديد از عهد و نذر ويمين.( مترجم)

[٣]. يعنى خوش فرجام‌تر است.

[٤]. ليل، ١.

[٥]. ليل، ١٤- ١٦.