٢٠١٢/ ٦. چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند، از احمد بن محمد بن خالد، از پدرش، از عبداللَّه بن بحر، از عبداللَّه بن مسكان، از آنكه او را روايت كرده، از امام جعفر صادق عليه السلام كه گفت: من در نزد آن حضرت بودم كه به عبدالواحد انصارى در باب نيكى با پدر و مادر فرمود كه: در قول خداى عز و جل است كه: «وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»[١]؛ پس ما گمان كرديم كه اين آيه همان آيه‌اى است كه در سوره بنى‌اسرائيل است، و آن، اين است كه: «وَ قَضى‌ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»[٢]. و چون بعد شد، از آن حضرت سؤال كردم. فرمود كه: «آن آيه‌اى است كه در سوره لقمان است و آن، اين است كه: «وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما»[٣]، پس راوى عرض كرد: به درستى كه اين يعنى شرك پدر و مادر-، بزرگ‌تر است از آنكه قول خداى- تعالى-: «وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى‌ أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ» امر كند به صله و پيوند با ايشان و حقّ ايشان. بر هر حال حضرت فرمود:

«نه، چنين است؛ بلكه به صله ايشان امر مى‌كند، و اگر بر سر شرك با او مجاهده و گفتگو كنند، غير از بزرگى، چيزى بر حقّ ايشان نيفزايد»[٤].

٢٠١٣/ ٧. از او، از محمد بن على، از حكم بن مسكين، از محمد بن مروان روايت است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه: «چه چيز، مردى از شما را منع مى‌كند كه با پدر و مادر خويش نيكى كند، در حالى كه زنده و مرده باشند؛ كه به نيابت ايشان نماز كند، و به نيابت‌

[١]. بقره، ٨٣؛ نساء، ٣٦؛ انعام، ١٥٦؛ اسرا، ٢٣.

[٢]. اسرا، ٢٣.

[٣]. لقمان، ١٤.( و آيه با ترجمه پيش از اين مذكور شد. و لفظ« حُسْناً» در آن نبود. و در ميانه‌« بِوالِدَيْهِ» و« إِنْ جاهَداكَ»، بسيار كلمات فاصله بود، چنان كه معلوم شد، مگر آنكه‌« حُسْناً» از قول امام عليه السلام باشد، بر وجه تفسير و بيان مراد از مقدّرى كه مقصود است. و شايد كه امام در ذكر آيه اكتفا به ذكر مقصود فرموده باشد، و عدم اشاره به سوى آن چه اجمال فرموده و ذكر نفرموده، به جهت اعتماد و اطّلاع بر علم و اطّلاع راوى باشد). آيا نظر نمى‌كنى به تتمّه روايت و آن، اين است كه‌[ در داخل متن آمده است‌].

[٤]. تفسير اين روايت مشكل است و شايد معناى آن اين باشد كه از ميان آيات متعدد قرآن در سفارش به حق پدر و مادر، آيه ١٣ و ١٤ سوره لقمان كه در اين حديث نقل تفسير گونه شده بيشترين تاكيد را بر حق پدر و مادر دارند زيرا حتى در صورت مشرك بودن و حتى كوشش آنان براى مشرك كردن فرزند چيزى از حق آنان كاسته نمى‌شود و معاشرت نيكو با آنان به وجوب خود باقى مى‌ماند.