و يقين نيز بر چهار شعبه است و آنها، بينايىِ زيركى، و رسيدن به كنه حكمت و شناختن پند، و طريقه و روش پيشينيان است؛ پس هر كه زيركى را ببيند و به آن بينا شود، حكمت را مى‌شناسد. و هر كه به كنه حكمت رسد، پند را بشناسد. و هر كه پند را شناخت، راه و روش پيشينيان را بشناسد. و هر كه راه و روش را شناخت، گويا كه با پيشينيان بوده و راه يافته به سوى آن راهى كه از همه راه‌ها راست‌تر و درست‌تر است، و نظر كرده به سوى آنكه نجات يافته به آنچه نجات يافته، و آنكه هلاك شده به آنچه هلاك شده.[١] جز اين نيست كه خدا هر كه را هلاك گردانيد، به نافرمانى خويش هلاك گردانيده. و هر كه را رهانيد، به فرمانبردارى خويش رهانيد.

و عدل نيز بر چهار شعبه است و آنها، فهم پوشيده و علم پوشنده و شكوفه حكمت‌ها و باغ و مرغزار عقل و بردبارى است؛ پس هر كه فهم داشته باشد، همه علم را تفسير و بيان مى‌كند. و هر كه علم داشته باشد، شريعه‌هاى حكم را بشناسد. و هر كه بردبار و عاقل باشد، در كار خويش پيشى نگيرد و از حد تجاوز نكند و در ميان مردمان ستوده زندگانى كند، كه همه‌كس او را ستايش كنند.

و جهاد نيز بر چهار شعبه است؛ يعنى بر امر به معروف و نهى از منكر، و راستى در جميع مواضع، و دشمنى با فاسقان؛ پس هر كه امر كند به معروف، پشت مؤمن را سخت و قوى گرداند. و هر كه نهى كند از منكر، بينى منافق را بر خاك مالد و از مكر او ايمن باشد. و هر كه در همه مواطن راست گويد، آنچه را كه بر او واجب است به جا آورد. و هر كه فاسقان را دشمن دارد، به جهت خدا خشم گيرد و خلاف رضاى او را كه ديد به غضب آيد. و هر كه از براى خدا غضب كند، خدا از براى او غضب كند. و ايمان و ستون‌ها و شعب‌هاى آن، اين است كه مذكور شد».

باب در بيان فضيلت و افزونى ايمان بر اسلام و افزونى يقين بر ايمان‌

٢٦. باب در بيان فضيلت و افزونى ايمان بر اسلام و افزونى يقين بر ايمان‌

١٥٤٥/ ١. ابوعلى اشعرى، از محمد بن سالم، از احمد بن نضر، از عمرو بن شمر، از

[١]. و مى‌تواند كه معنا اين باشد كه: آنكه نجات يافته و هلاك شده به چه چيز هلاك شده و به چه چيز نجات يافته؟ ودور نيست كه اين معنا به حسب معنا نزديك‌تر باشد، به قرينه آنچه بعد از اين مى‌فرمايد.( مترجم)