باز مى‌گردند. هيچ تبديل و تغييرى از براى آفريدن من نيست. جز اين نيست كه من جن و انس را آفريدم از براى آنكه مرا پرستش كنند، و بهشت را آفريدم از براى هر كه پرستش كند مرا، و مرا اطاعت كند از ايشان، و فرستادگان مرا پيروى نمايد، و باك ندارم. و آتش دوزخ را آفريدم از براى آنكه به من كافر شود، و مرا نافرمانى كند، و رسولان مرا پيروى ننمايد، و باك ندارم. و تو را و فرزندان تو را آفريدم، بى‌آنكه مرا حاجتى باشد به تو و به ايشان. و جز اين نيست كه هر يك از تو و ايشان را آفريدم، تا آنكه تو و ايشان را آزمايش كنم، كه عمل كدام يك از شما نيكوتر است در دار دنيا، در زمان حيات شما، و پيش از آنكه بميرند. و از براى همين، دنيا و آخرت و زندگى و مرگ و طاعت و معصيت و بهشت و دوزخ را آفريدم، و در تقدير و تدبير خويش همچنين اراده نمودم، و به علم خويش كه در ايشان نفوذ كرده، در ميان صورت‌ها و تن‌ها و رنگ‌ها و عمرها و روزى‌هاى ايشان، و طاعت و معصيت ايشان، مخالفت قرار دادم.

پس در ميانه ايشان، بدبخت و نيك‌بخت و بينا و كور و كوتاه و دراز و صاحب جمال و زشت و دانا و جاهل و مال‌دار و درويش و فرمان‌برنده و نافرمان و تندرست و بيمار، و آنكه او را آفت و افگارى [/ رنجورى‌] باشد، و آنكه با او هيچ آفتى نباشد، قرار دادم؛ پس تندرست، به آن كه آفتى به او رسيده نظر مى‌كند، و مرا حمد مى‌كند و ستايش مى‌نمايد، بر آن عافيتى كه او را داده‌ام. و آنكه با او آفتى است به سوى تندرست نظر مى‌كند، پس مرا مى‌خواند و دعا مى‌كند و از من سؤال مى‌نمايد كه او را عافيت دهم، و بر بلاء و زحمتى كه به او داده‌ام صبر مى‌كند، و به اين سبب او را به عطاى جزيل خويش ثواب مى‌دهم. و مال‌دار به درويش نظر مى‌كند، و مرا حمد و شكر مى‌كند، و درويش به مال‌دار مى‌نگرد، و مرا مى‌خواند و سؤال مى‌كند. و مؤمن به كافر نگاه مى‌كند، و مرا ستايش مى‌نمايد بر اينكه او را راه راست نموده‌ام؛ پس از براى اينكه دانستى ايشان را آفريده‌ام، تا آنكه ايشان را آزمايش كنم به سختى و تنگى و آفت‌ها و بيمارى‌ها، و در آنچه ايشان را عافيت مى‌دهم، و در آنچه ايشان را مبتلا مى‌گردانم، و در آنچه ايشان را عطا مى‌كنم، و در آنچه ايشان را منع مى‌نمايم. و منم خداى صاحب ملك و پادشاهى و قدرت و توانايى. و مرا مى‌رسد كه همه آنچه را كه تقدير كرده‌ام جارى نمايم، بر آنچه تدبير نموده‌ام. و مرا مى‌رسد كه تغيير دهم از اين امور، آنچه‌