مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ»[١]. بعد از آن، در باب همه ايشان فرموده كه: «وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ»[٢]. مى‌فرمايد كه: به آن روح، ايشان را گرامى داشت و ايشان را بر غير ايشان افزونى داد. پس اين گروه، آمرزيده‌اند و از گناهان ايشان درگذشته شده. بعد از آن، ياران دست راست را ذكر فرموده، و ايشان، مؤمنانند از روى راستى، و ايشان، اشخاص معيّنى چندند كه خدا چهار روح را در ايشان قرار داده: روح ايمان و روح قوّت و روح شهوت و روح بدن؛ پس بنده پيوسته اين ارواح چهارگانه را كامل مى‌گرداند، تا حالتى چند بر او وارد شود».

آن مرد عرض كرد كه: يا اميرالمؤمنين! اين حالت‌ها چيست؟ فرمود: «امّا اوّل آنها چنان است كه خداى عز و جل فرموده كه: «وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى‌ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً»[٣]؛ يعنى: و بعضى ديگر از شما كسى است كه بازگردانيده مى‌شود به سوى فروترين و زبون‌ترين زندگانى، كه به سنّ خرافت و نهايت پيرى است، تا نداند پس از دانستن امور، چيزى را؛ يعنى به حالت كودكى بازگردد». و حضرت فرمود: «پس اينك، همه ارواح از او كم مى‌گردد، و او كسى نيست كه از دين خدا بيرون رود؛ زيرا كه آن كه فاعل است و با او فعل مى‌كند، او را به سوى پست‌ترين عمرش بازگردانيده. پس او چنان شده كه از براى نماز وقتى را نمى‌شناسد، و نمى‌تواند كه در شب و روز نماز و شب نافله را به جا آورد، و نمى‌تواند كه با مردمان در صف نماز جماعت بايستد. پس اينك، نقصان و ناتمامى است از روح ايمان، وليكن او را هيچ ضرر نمى‌رساند. و در ميان ايشان كسى است كه روح قوّت از او كم مى‌شود، كه نمى‌تواند با دشمن خويش جهاد و كارزار كند، و استطاعت ندارد كه اسباب زندگانى را طلب كند. و در ميان ايشان كسى است كه روح شهوت از او كم مى‌شود، كه اگر خوش‌روترين دختران آدم به او بگذرد، به سوى آن ميل نكند و برنخيزد. و روح بدن در او باقى مى‌ماند، كه حركت مى‌كند و درمى‌نوردد، تا ملك‌الموت به نزد او بيايد، و اين حالت از برايش بهتر است؛ زيرا كه، خداى عز و جل با او چنين كرده است. و گاه است كه در زمان قوّت و ايّام جوانيش، بر او

[١]. بقره، ٢٥٣. ميان اين فرستادگان برخى را بر برخى برترى بخشيديم. در ميانشان كسى است كه خدا با او سخن گفت‌و برخى را چندين درجه بالا برد و به عيسى بن مريم دليل‌هاى روشن داديم و وى را با روح القدس تأييد كرديم.( مترجم)

[٢]. مجادله، ٢٢.

[٣]. نحل، ٧٠.