احتجاجات (ترجمه جلد 4 بحار الأنوار) - علامه مجلسی - الصفحة ٤٦ - بخش اول احتجاج خداوند تبارك و تعالى با صاحبان مذاهب و اديان مختلف در قرآن كريم
و در باره مِنْ فَوْقِكُمْ منظور عذاب بالا يعنى صداى آسمانى و فرستادن سنگ و طوفان و باد شديد أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ عذاب زير پا منظور فرو رفتن به زمين است.
گفتهاند «مِنْ فَوْقِكُمْ» يعنى از طرف بزرگترانتان و «أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ» يعنى از طرف اشخاص پست و رذل شما. و نيز گفتهاند «مِنْ فَوْقِكُمْ» يعنى فرمانروايان ستمگر «أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ» يعنى بندگان و بردگان بد و بىفايده همين نظر از حضرت صادق (ع) روايت شده.
«أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً» يعنى شما را به دستههاى مختلف با عقايد متفاوت تقسيم مىكند كه يك عقيده نداشته باشيد.
بعضى گفتهاند يعنى آنها را به خود واميگذارد و از عنايت و لطف خويش بىبهره مىكند بواسطه گناهانى كه قبلا انجام دادهاند. بعضى نيز گفته يعنى بين آنها اختلاف مىاندازند و به هم مىافتند بواسطه دشمنى و كينهاى كه بين آنها مىاندازد همين روايت از امام صادق (ع) نقل شده.
«وَ يُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ» يعنى شما را گرفتار جنگ با يك ديگر مىكند. و بعضى گفتهاند منظور همسايه بد است كه از حضرت صادق (ع) همين روايت رسيده.
در تفسير كلبى مىنويسد: وقتى اين آيه بر پيامبر اكرم نازل شد از جاى حركت نموده و وضوئى شاداب گرفت سپس به نماز ايستاد و نماز نيكوئى خواند بعد از نماز از خداوند درخواست كرد كه امتش را گرفتار عذاب بالا و پائين ننمايد و گرفتار اختلاف و جنگ نكند.
جبرئيل نازل شد و گفت: يا محمد خداوند درخواست تو را شنيد و آنها را از دو چيز امان داد ولى دو چيز ديگر را اجرا خواهد كرد به آنها امان داد از اينكه عذابى از بالا يا از پائين نازل كند، اما دو چيز را امان نداد پيامبر اكرم فرمود جبرئيل، ديگر از امتم چه باقى مىماند در صورتى كه گرفتار جنگ با يك ديگر شوند و يك ديگر را بكشند باز از جاى حركت كرد و شروع به دعا نمود آن وقت اين آيه نازل شد الم أَ حَسِبَ النَّاسُ آيا مردم خيال كردهاند رهايشان مىكنند همين كه گفتند ايمان آورديم و آنها را آزمايش نخواهند نمود. پيامبر اكرم فرمود نه بايد حتما يك آزمايش بعد از پيامبر باشد تا راستگو از دروغگو تشخيص داده شود چون وحى منقطع شده و شمشير مانده و اختلاف و ناهماهنگى تا روز قيامت هست.
حضرت باقر (ع) فرمود وقتى اين آيه نازل شد فَلا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ