احتجاجات (ترجمه جلد 4 بحار الأنوار) - علامه مجلسی - الصفحة ١٣٨ - بخش اول احتجاج خداوند تبارك و تعالى با صاحبان مذاهب و اديان مختلف در قرآن كريم
آن را بر طرف نمايد يا منظور فراموش كرده خدايش را كه تضرع به درگاه او مىكرد.
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ خبر اين دو جمله محذوف است كه اين قسمت از آيه شاهد آن است فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ يعنى دلهايشان سخت گرديده به واسطه ياد او.
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا خدا براى مشرك و موحد مثال مىزند رَجُلًا فِيهِ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ وَ رَجُلًا سَلَماً لِرَجُلٍ مثل مشرك بنا بر آنچه مقتضاى اعتقاد است كه هر كدام از خدايانش مدعى عبوديت و بندگى او هستند مثال بردهاى است كه چند نفر مالك او باشند هر كدام او را به جانب خود مىكشند و او سرگردان است و موحد مثال كسى است كه فقط متعلق به يك نفر باشد و ديگرى بر او راهى نداشته باشد.
مرحوم طبرسى در آيه وَ يُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِنْ دُونِهِ مىنويسد: كفار پيامبر اكرم ٦ را مىترسانيدند از بتهاى خود و به ايشان مىگفتند نمىترسى كه خدايان ما تو را بكشند گفتهاند وقتى خالد بن وليد به دستور پيامبر اكرم ٦ خواست بت عزى را در هم شكند آنها گفتند مواظب باش كه عزى سختگير است ولى خالد با تبر بر بينى او نواخت و او را تكه تكه كرده گفت:
|
كفرانك يا عزى لا سبحانك |
سبحان من اهانك |
|
أَ وَ لَوْ كانُوا لا يَمْلِكُونَ شَيْئاً وَ لا يَعْقِلُونَ جواب اين استفهام محذوف است يعنى اگر آنها چنين باشند كه مالك شفاعت نباشند و عقل هم نداشته باشند آيا باز هم ايشان را مىپرستيد و اميد شفاعت از آنها داريد قُلْ لِلَّهِ الشَّفاعَةُ جَمِيعاً يعنى احدى بدون اجازه خدا حق شفاعت ندارد وَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ وقتى تنها نام خدا را مىبرند متنفر مىشوند. گفتهاند دلهايشان مىگيرد.
بيضاوى مىنويسد: وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ يعنى تابع قرآن باشيد يا اوامرش را اطاعت كنيد نه گرد منهياتش بگرديد يا منظور تابع واجبات باشيد نه آنچه غير لازم است يا تابع ناسخ باشيد نه منسوخ. شايد منظور تابع چيزى باشيد كه بيشتر موجب نجات و سلامتى شما مىشود مانند توبه و انابه و مواظبت طاعت و بندگى.
المؤمن «٤٠»: ما يُجادِلُ فِي آياتِ اللَّهِ إِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَلا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ* كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ الْأَحْزابُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَ هَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ