شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٠٦ - ٩- - المقدمة العبادية
د-معد:اما معد آن مقدمۀ خارجيهاى است كه نه خودش مؤثر در وجود شىء است و نه دخالت بنحو شرط در تأثير دارد و نه عدمش مانع است بلكه كارش اين است كه نزديك مىكند علت را به معلول مثل وجود پدر نسبت به پسر،زارع نسبت به زرع و...
ه-علت تامه:و اما علت تامه مجموع مركب از مقتضى و شرط و عدم المانع و معد را گويند.
٤-جمعى ديگر همين تفصيل را دادهاند ولى بعكس دستۀ سوم يعنى گفتهاند مقدمات سببيه واجب و غير سببيه غير واجب.
٥-ميرزاى نائينى تفصيل داده ميان شرط شرعى و شرط عقلى به اينكه فرمودهاند شرائط شرعيه واجب بوجوب غيرى نيستند از آن جهت كه اينها واجب بوجوب نفسىاند مثل اجزا و محال است كه دوباره واجب بوجوب غيرى باشند،چنانكه در مطلب ششم از امور تسعه تحت عنوان«الشرط الشرعى»تفصيلا ذكر شد ولى شرائط غير شرعيه وجوب غيرى دارند.
٦-تفصيل دادهاند ميان شرائط شرعيه و شرائط عقليه منتهى بعكس صورت خامسه يعنى گفتهاند شرائط شرعيه واجب بوجوب غيرى هستند ولى شرائط غير شرعيه واجب بوجوب شرعى نيستند.
٧-تفصيلى كه معروف است از صاحب فصول كه فرموده مقدمات موصله واجبند ولى مقدمات غير موصله واجب نيستند منظور از مقدمۀ موصله آن مقدماتى است كه بدنبال انجام آنها،ذى المقدمه انجام بگيرد كه اينها را موصله يعنى رسانندۀ به ذى المقدمه گويند، بنابراين هر مقدمهاى كه بدنبال آن ذى المقدمه تحقق يابد آن مقدمه واجب است و هر مقدمهاى كه به دنبالش ذى المقدمه حاصل نشود آن مقدمه واجب نيست.
٨-تفصيلى كه منسوب به شيخ انصارى است كه فرموده:
مقدماتى كه به قصد توصل به ذى المقدمه انجام مىگيرند واجبند و مقدماتى كه قصد نشده به سبب آنها توصل واجب نيستند يعنى مكلف