شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٩٦ - المقام الأول الأوامر الاضطرارية
مجزى بودن آن از اتيان مأمور به به امر واقعى اولى ملازمه هست يا نيست؟با اين عنوان داخل در مباحث ملازمات عقليه است.
جناب مصنف مىفرمايد:مسئله اجزاء از مسائل عقليه است و حاكم در آن عقل است.عقل است كه مىگويد اگر شما مأمور به را على وجهه اتيان كرديد اين عمل مجزى است يا نه؟و ربطى به مباحث الفاظ ندارد چون امر به دلالت لفظيه بر اين معنى دلالت ندارد امر فقط دلالت بر طلب الفعل دارد اما اينكه اگر عمل را جامعا لجميع الاجزاء و الشرائط اتيان كردى مجزى است و اعاده و قضا ندارد اين را عقل ادراك مىكند.پس مسئله از مسائل و احكام عقليه و داخل در مباحث الفاظ نيست.
و در تعبير آخوند آمده:الاتيان بالمأمور به على وجهه هل يقتضى الاجزاء أو لا يقتضى مراد آخوند از على وجهه يعنى جامعا لجميع الاجزاء و الشرائط المعتبرة فيه شرعا او عقلا و مرادش از اقتضاء به معناى عليت و تأثير است يعنى اين اتيان مؤثر است در سقوط امر نه به معناى دلالت و كشف كه اين اتيان كاشف از سقوط امر باشد كه مربوط به مقام علم مكلف است.
حال پس از فراغت از مقدمه وارد اصل مبحث شده و مطالب خود را در دو مقام عنوان مىكنيم:
١-آيا اتيان به مأمور به امر اضطرارى مجزى از مأمور به امر اختيارى اول هست يا خير؟
٢-آيا اتيان به مأمور به به امر ظاهرى مجزى از اتيان به آن مطابق امر اولى واقعى هست يا خير؟
[المقام الأول:الأوامر الاضطرارية]
مقام اول در رابطه با اوامر اضطراريه است موضوع بحث:آيا انجام وظيفه كردن برطبق امر اضطرارى در حال اضطرار ما را بىنياز مىكند از انجام عمل برطبق امر اختيارى پس از زوال اضطرار يا بىنياز نمىكند بلكه نيازمند به اعاده هستيم اداء و قضاء؟در آغاز مرحوم مظفر نكاتى را مطرح مىكنند: