شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٣٣٠ - المبحث الاول النهى عن العبادة
«لا تصل فى الحمام»يا فرموده:«لا تصل فى مواضع التهمة».حال اگر كسى در حمام يا موضع تهمت نماز خواند،نمازش صحيح است يا فاسد؟
در رابطه با نهى كراهتى،در دو بخش بحث مىكنيم:
١-نهى تعلق بگيرد به نفس همان عنوانى كه عبادت است و متعلق امر است و يا به جزء و شرط و وصف آن.
٢-و يا نهى تعلق بگيرد به عنوان ديگرى كه ما بين آن عنوان با عنوان عبادت،عموم و خصوص من وجه است.اما قسم اول مانند لا تصل فى الحمام و...
در اين مورد،دو نظريه مطرح است:
١-ميرزاى نائينى مىگويد:نهى كراهتى،در حكم نهى تبعى غيرى است؛همانطورىكه او دال بر فساد نبود،هكذا اين هم دال بر فساد نيست.
دليل ميرزا در اجود التقريرات،ص ٣٨٦،آمده و خلاصۀ آن اينست كه:
النهى التنزيهى عن فرد لا ينافى الرخصة الضمنية المستفادة من اطلاق الامر فلا يكون بينهما معارضة ليقيد به اطلاقه.
٢-عقيدۀ مرحوم مظفر.ايشان مىفرمايد:بنظر من همانطورىكه نهى تحريمى،مقتضى فساد عبادت بود،هكذا نهى تنزيهى هم مقتضى فساد است زيرا ملاك هر دو باب،يكى است و آن اينكه عملى كه بالفعل متعلق نهى مولا شده،مبغوض مولى است و المبغوض مبعد و المبعد يستحيل التقرب به؛پس در اصل ملاك،مشتركند.
آرى يك تفاوت بين تحريمى و تنزيهى هست و آن اينكه نهى اگر تحريمى باشد،مفسدهاش شديدتر است و مبغوضيت عمل بيشتر است و در نتيجه،مبعديت آن از مولى بمراتب بيش از كراهت است ولى اگر نهى تنزيهى باشد،مفسدهاش ضعيفتر و مبغوضيت آن كمتر و بالنتيجه مبعديتش كمتر است؛پس در اصل ملاك،يكسانند