شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٣١ - الف معناى اول - كمال و نقص

الامر الاول:

معانى حسن و قبح و بيان مورد نزاع

امر اول از امور شش‌گانه‌اى كه بايد مورد بحث قرار گيرد در رابطه با معانى گوناگون حسن و قبح است.مى‌فرمايد:حسن و قبح به يك معنا بكار برده نمى‌شود بلكه به سه معناى مختلف استعمال مى‌شود كه بايد يك‌به‌يك آنها را ذكر نموده و بيان داريم كه كدام يك از اين معانى مورد نزاع بين اشاعره و عدليه است.

[الف:معناى اول-كمال و نقص]

الف:گاهى حسن و قبح به معناى كمال و نقص مى‌آيد،مثلا مى‌گوييم:فلان امر حسن است،يعنى يك كمالى است براى نفس انسان و يك ارزش است و يا فلان شىء قبيح است،يعنى يك نقص است براى روح انسان و يك ضد ارزش به حساب مى‌آيد.حسن و قبح به اين معنى هم وصف افعال اختياريۀ انسان واقع مى‌شود و هم وصف متعلقات افعال انسان يعنى هم فعل اختيارى ما متصف به حسن و قبح به اين معنى مى‌گردد و هم متعلق فعل ما.مثلا گفته مى‌شود:علم حسن است يعنى دانش يك كمال و ارزش است براى انسان و انسان عالم كامل‌تر است از جاهل.يا تعلم حسن است،يعنى فراگرفتن دانش يك كمال و ارزش است كه در مثال اول علم كه متعلق فعل انسان است متصف به حسن شده و در مثال دوم تعلم كه فعل انسان است متصف به حسن شده و يا مثلا:الجهل قبيح يعنى