دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٠٨ - ٥٥ شرط وجوب غسل مس ميت(ح ٦٩٥/ ١)

زمانى كه گرم است، با زمان سرد شدن وى، فرق گذاشته است. فرض مسئله نيز در باره امام جماعتى شده كه ميان نماز، فوت مى‌كند. در حديث اوّل، آمده كه او را عقب مى‌برند و يكى از نمازگزاران، جلو مى‌ايستد و نماز جماعت را كامل مى‌كند و هر كس مُرده ياد شده را مس كرده، غسل مى‌كند. اين، در حالى است كه مسّ دستِ چنين امام جماعتى در اين فاصله كوتاه، در زمان گرمى بدن او بوده و شايد دست فرد يا افرادى كه او را عقب برده‌اند، به بدن او نخورده باشد و لباس او را گرفته باشند.

امام عليه السلام در باره حديث اوّل، تصريح كرده كه كسى كه مُرده را برده، تنها دست خود را مى‌شويد و غسل ندارد. در باره حديث دوم نيز بر همين نكته تأكيد كرده كه اگر در زمان گرم بودن مرده، آن را مس كرده، تنها دست خود را بشويد.

اين، تفصيل حكمى است كه در احاديث متعدّدى آمده است و شيخ حرّ عاملى هم در بابى كه به وجوب غسل به دليل مسّ مُرده آدمى اختصاص داده، آورده است.

وى بابى را ويژه احاديثى ساخته كه دلالت مى‌كنند كسى كه مُرده را پيش از سرد شدن يا پس از غسل، مس كند، غسل مسّ ميّت ندارد و اين توقيع را در آن آورده است.[١] از اين رو، اين توقيع در هر دو پاسخ، در سياق و مطابق احاديث متعدّد ديگر است و به اين جهت، بارها مستند فقها قرار گرفته است.[٢] فقها در برابر برخى كه غسل مسّ ميّت را مستحب شمرده‌اند، براى اثبات وجوب آن، از جمله به همين توقيع، استناد كرده‌اند[٣] و بارها گواه اصل نجاست مُرده آدمى نيز شمرده شده است،[٤] چنان كه آية اللَّه سيّد احمد خوانسارى در استدلال بر جواز جاى‌گزين كردن‌

[١]. ر. ك: وسائل الشيعة: ج ٣ ص ٢٨٩- ٢٩٤ و ٢٩٥- ٢٩٦.

[٢]. از جمله، ر. ك: كشف اللّثام: ج ٢ ص ٤٢٨، الحدائق الناضرة: ج ٣ ص ٣٣٠، كتاب الطهارة، خمينى: ج ٣ ص ١٢٢- ١٢٣.

[٣]. از جمله، ر. ك: مستند الشيعة: ج ٣ ص ٣١، مستمسك العروة الوثقى: ج ٣ ص ٤٦٦، مصباح الهدى: ج ٥ ص ٢٨٤.

[٤]. از جمله، ر. ك: جواهر الكلام: ج ٥ ص ٣٠٥، كتاب الطهارة، شيخ انصارى: ج ٥ ص ٤٢، مصباح الفقيه: ج ٧ ص ١١٠.