دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩٤ - ٤٥ سايه گرفتن محرم(ح ٦٩١/ ٦ و ٧)

اضطراب متن توقيع بدانند؛ زيرا پس از حكم امام عليه السلام به سر برداشتن براى جستجوى مُهر، روشن مى‌شود كه آن سجده، اشتباه به حساب نمى‌آيد؛ و گر نه شخص، حقّ سر برداشتن از آن، به هر اندازه را نداشت.

آية اللَّه خويى در نتيجه‌گيرى تأكيد مى‌كند كه توقيع از نظر سندى، صحيح است و از نظر متنى نيز وضعى روشن و بى‌دغدغه دارد و اشكالاتى كه برخى گرفته‌اند، وارد نيست؛ امّا نكته اصلى، اين است كه پرسش، مربوط به نماز نافله است و چون در نمازهاى مستحب، امورى ناديده گرفته مى‌شوند كه در نمازهاى واجب ناديده گرفته نمى‌شوند و برخى شرايط نماز واجب در نماز مستحب، شرط نيستند، احتمال مى‌رود اين جا نيز چنين باشد. از اين رو، به اين توقيع نمى‌توان در باره نمازهاى واجب، استناد كرد و آن را جز در حدّ شاهد براى تأييد دليل قرار داد.[١] اين، نكته‌اى است كه مورد توجّه جناب صاحب جواهر نيز قرار گرفته است.[٢] با اين حال، مايه شگفتى است كه آية اللَّه خويى به رغم اين كه اين جا بر صحّت سند شيخ طوسى نظر داده و بر آن استدلال كرده، در جاى ديگر با بيان اين كه احمد بن ابراهيم نوبختى كه در طريق شيخ قرار دارد، فردى مجهول است، سند را ضعيف دانسته است.[٣]

به هر حال، اين توقيع، هم از نظر متن و هم از نظر سند، بنا بر نگاه نخست آقاى خويى، دليلى كاملًا قابل استناد است؛ امّا از نظر چگونگى جمع ميان مجموعه احاديث، طبعاً بايد در منابع تفصيلى فقه از آن سراغ گرفت.

٤٥. سايه گرفتن مُحرِم (ح ٦٩١/ ٦ و ٧)

مُحرِم، هنگام حركت نبايد داخل محمل و كجاوه داراى سقف قرار گيرد يا چتر و

[١]. موسوعة الإمام الخوئى: ج ١٥ ص ١٣٧- ١٣٨.

[٢]. جواهر الكلام: ج ١٠ ص ١٦٢.

[٣]. ر. ك: موسوعة الإمام الخوئى: ج ١٩ ص ٩٢.