دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٧٩ - ٣٤ اولويت در دادن صدقه(ح ٦٩٠/ ٢٥)

حديث آن را نقل كرده و در آن تصريح شده كه امام عليه السلام روز جمعه هنگام بالا آمدن آفتاب، مشغول خواندن اين نماز بوده،[١] گويا و دستِ كم، مؤيّد آن است.

در باره قنوت نماز جعفر عليه السلام، اين توقيع بر خلاف احاديث ديگر، قنوت دوم را پس از ركوع، شمرده است و از اين رو، برخى فقها تصريح كرده‌اند كه قائلى ندارد و به آن عمل نكرده‌اند؛[٢] امّا برخى آن را با حمل بر تخيير و رخصت تأخير، با احاديث ديگر، سازگار ساخته‌اند.[٣]

٣٤. اولويت در دادن صدقه (ح ٦٩٠/ ٢٥)

رجحان پرداخت زكات و صدقه به خويشان، به استناد احاديث موجود، مورد وفاق فقهاست و در آن، ترديدى نيست،[٤] چنان كه شيخ صدوق، جمله «لا صَدَقَةَ و ذو رَحِمٍ مُحتاج؛[٥] با وجود ذو رَحِم نيازمند، جايى براى صدقه دادن [به ديگرى‌] نيست» را به صورت جزمى از الفاظ پيامبر صلى الله عليه و آله شمرده است.

در سخن فقها براى رجحان، ملاك‌هاى ديگرى مانند: همسايگى و برتر بودن در ديندارى و علم نيز به استناد احاديث، آمده است.[٦] در اين توقيع، به رغم افضل بودن پرداخت صدقه به خويشانِ نيازمند، پرسش اين بوده كه: با توجّه به قصد قبلى شخص بر پرداختن صدقه به يكى از شيعيان، آيا مى‌تواند آن را به خويشاوند نيازمند پرداخت كند؟ پاسخ نخست و ترجيحى امام عليه السلام، اين است كه به كسى از اين‌

[١]. ر. ك: جمال الاسبوع: ص ٢٨٥.

[٢]. الحدائق الناضرة: ج ١٠ ص ٥٠٢، مستند الشيعة: ج ٦ ص ٣٧٤، موسوعة الإمام الخوئى: ج ١٩ ص ٣٥٦، مهذّب‌الأحكام: ج ٩ ص ١١٦.

[٣]. از جمله: وسائل الشيعة: ج ٨ ص ٥٦، كشف اللّثام: ج ٣ ص ٢٨٦، النجعة فى شرح اللّمعة: ج ٣ ص ١١٧.

[٤]. از جمله، ر. ك: شرائع الإسلام: ج ١ ص ١٦١، مدارك الأحكام: ج ٥ ص ٣٥٦، جواهر الكلام: ج ١٥ ص ٥٤٢.

[٥]. كتاب من لا يحضره الفقيه: ج ٤ ص ٣٨١ ح ٥٨٢٨.

[٦]. از جمله، المعتبر: ج ٢ ص ٦١٦، تذكرة الفقهاء: ج ٥ ص ٤٠٠- ٤٠١.