دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٥٥ - ١ برگزارى نافله هنگام طلوع و غروب خورشيد(ح ٦٨٣ و ٦٨٤/ ١)

حال، در اين گزارش در پاره‌اى موارد، مناسب ديده شده كه به برخى مباحث خاص‌تر اشاره شود.

بررسى توقيعات فقهى در منابع فقه استدلالى‌[١]

١. برگزارى نافله هنگام طلوع و غروب خورشيد (ح ٦٨٣ و ٦٨٤/ ١)

احاديث ما در باره حكم نافله خواندن هنگام طلوع و غروب خورشيد، دو دسته‌اند: برخى اين كار را منع كرده و برخى روا شمرده‌اند.[٢] اين بحث از گذشته، ميان اهل سنّت نيز مطرح و مورد اختلاف بوده و احاديثى در جواز و منع آن، نقل گرديده است.[٣] برخى فقهاى ما مانند سيّد مرتضى، حتّى قائل به حرمت شده‌اند؛ امّا بيشتر، آن را مكروه دانسته‌اند.[٤]

شيخ صدوق، پس از اشاره به حديثى كه از خواندن نافله در اين دو وقت، باز مى‌دارد، اين توقيع را كه طَبرِسى به همراه بقيّه پرسش و پاسخ‌ها آورده، با سند معتبر، نقل كرده و در برابر آن شمرده و نظر خاصّى را برنگزيده است.[٥] جاى شگفتى است كه ظاهر سخن محقّق حلّى، نشان مى‌دهد كه وى اين پاسخ را گفته برخى از «فاضلان شيعه» مى‌داند[٦] و مقصود وى، چنان كه فاضل هندى خاطرنشان‌

[١]. در اين بررسى كه به ترتيب چينش توقيعات فقهى در فصل دوم- كه به توقيعات فقهى اختصاص دارد- صورت مى‌گيرد، موارد مشابه يا مرتبط به هر عنوان، يك جا آمده و با ذكر شماره توقيع و بخش مورد نظر، نشان داده شده كه مربوط به كدام قسمت از توقيعات است. ضمناً واژه توقيع، همان گونه كه براى مجموعه يك نامه به كار مى‌رود، براى پاسخ يك پرسش نيز به كار مى‌رود.

[٢]. ر. ك: وسائل الشيعة: ج ٤ ص ٢٣٤- ٢٣٩.

[٣]. از جمله، ر. ك: المحلّى: ج ٣ ص ٢- ٧، بداية المجتهد: ج ١ ص ١٠٣، المجموع: ج ٤ ص ١٦٤- ١٨١، المغنى: ج ١ ص ٧٨٩- ٧٩٥.

[٤]. مفتاح الكرامة: ج ٥ ص ١٦٧- ١٦٩.

[٥]. كتاب من لا يحضره الفقيه: ج ١ ص ٤٩٧- ٤٩٨.

[٦]. المعتبر: ج ٢ ص ٦٢.