دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٥ - ٤٣ مهدى سودانى(م ١٢٥٩ - ١٣٠٢ ق)

همان زمان براى حج به شرق سفر كرده بود، به ادّعاى مهدويت وى توجّه كرده و اطّلاعات جالبى در اين باره و مسائل حاشيه‌اى مهدويت در اسلام، ارائه نموده است.

محمّد بن عبد الوهّاب مكناسى كه در سال ١٢٠٠ ق (١٧٨٥ م) به حج رفته و گزارش سفر خود را نوشته، خبر اين مدّعى مهدويت و اصلاحگر را آورده، مى‌گويد:

اين شخص كه نامش منصور بوده، در سال ١٢٠٠ ق ظهور كرده و متعلّق به قريه جاجان (چچن) در داغستان بوده است؛ جايى كه به اهالى آن جا لازكى (لزگى) گويند و نزديك بحر خزر است. شمارى از مردم در اطراف او هستند و تصوّر وى بر آن است كه خود، منتظر ديگرى است. مردم بر اين باورند كه او مقدّمه «المهدى المنتظر فى آخر الزمان» است و بر اين اعتقادند كه او هموست كه در حديث، وعده داده شده است.[١]

مكناسى از اين جا به بعد، به تفصيل در باره باور مهدويت در روايات، سخن گفته كه شرحى مستوفاست.

٤٣. مهدى سودانى (م ١٢٥٩- ١٣٠٢ ق)

قيام «مهدى سودانى» يا آن چنان كه مى‌گفتند: «متمهدى سودانى»، يكى از معروف‌ترين قيام‌ها در اواخر قرن نوزدهم ميلادى به اسم مهدويت است و شايد براى غربى‌ها كه با آن درگير بودند، اين پديده، بسيار شگفت بود و سبب شد تا شمارى از شرق‌شناسان، آثارى در باره مهدى و مهدويت تأليف كنند.

نام مهدى سودانى، محمّد احمد بن عبد اللَّه و از سادات حسينى بود. پدرش‌

[١]. الرحلة المكناسى: ص ١٠٥- ١٣١.