دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٦٦ - ١٨ پى بردن به نقص نماز ظهر ميان نماز عصر(ح ٦٩٠/ ٤)

نمى‌تواند احاديث صحيح ديگرى را كه چنين شرطى ندارند، قيد بزند.[١]

١٨. پى بردن به نقص نماز ظهر ميان نماز عصر (ح ٦٩٠/ ٤)

در اين توقيع براى نمازگزارى كه پس از خواندن دو ركعت از نماز عصر، مى‌فهمد نماز ظهر را دو ركعت خوانده، ميان دو صورت، فرق گذاشته شده است. اگر نمازگزار ميان دو نماز، كارى كه نماز را قطع كند، مرتكب شده است، هر دو نماز، باطل است، و گر نه دو ركعت را جزء نماز ظهر به حساب مى‌آورد و عصر را پس از آن مى‌خواند.

مفاد اين پاسخ، مورد اختلاف فقهاى ما قرار گرفته است و شيخ حرّ عاملى، بابى را به همين بخش از توقيع، اختصاص داده است.[٢] محدّث بحرانى اذعان كرده كه گروهى از فقهاى ما به عمل به آن، تمايل پيدا كرده‌اند؛ امّا دو قول ديگر نيز در باره فرض سؤال، وجود دارد: يكى بطلان نماز دوم و برگشت به نماز نخست و اتمام آن است و ديگرى، بطلان نماز نخست و صحّت دومى است.[٣]

وى در جاى ديگر، شهيد اوّل و شهيد ثانى را جزء كسانى شمرده كه به مفاد توقيع، عمل كرده‌اند.[٤] ميرزاى قمى نيز عمل به مفاد آن را بى‌اشكال شمرده؛[٥] امّا برخى گفته‌اند كه فقها از آن، روى گردانده‌اند،[٦] چنان كه امام خمينى نيز توقيع را از نظر دلالت، مواجه با ابهام ديده است.[٧] آية اللَّه خويى نيز آن را قابل‌

[١]. جواهر الكلام: ج ١٣ ص ١٤٨.

[٢]. وسائل الشيعة: ج ٨ ص ٢٢٢.

[٣]. الحدائق الناضرة: ج ٩ ص ١٢٢.

[٤]. الحدائق الناضرة: ج ١٠ ص ٣٥٠.

[٥]. غنائم الأيّام: ج ٢ ص ٣٦٤.

[٦]. مستمسك العروة الوثقى: ج ٧ ص ٦٠٤.

[٧]. الرسائل العشرة: ص ١٥٠.