دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٥٣ - ٥ اهتمام و استناد فقها

محمّد بن عثمان عَمرى با توقيعاتى كه در زمان پدرش جناب عثمان بن سعيد صادر مى‌شد، مورد توجّه قرار گرفته و از نشانه‌هاى صدق وى به شمار رفته است.[١] اين، مانند نكته‌اى است كه به صورتى روشن در باره علّت «امّى» بودن پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ذكر شده است تا به معجزه بودن قرآن، بيشتر و زودتر ايمان آورده شود.

٥. اهتمام و استناد فقها

ملاحظه مباحث مربوط به هر يك از قسمت‌هاى توقيعات فقهى در منابع فقه استدلالى، به روشنى نشان مى‌دهد كه فقهاى ما كه اعتبار ادلّه فقهى و امكان اعتماد به آنها را يك اصل در استدلال‌هاى فقهى به شمار مى‌آورند، به اين توقيعات، همانند ساير احاديث منابع حديثى معتبر، اعتنا و اهتمام قابل توجّهى داشته‌اند. فقها حتّى به رغم اين كه بخشى از توقيعات فقهى، جزء مسائل فرعى‌اند يا مشابه آنها در احاديث ديگر وجود دارد، آنها را در بسيارى از منابع آورده و جزء مستندات ديدگاه‌هاى فقهى خود، قرار داده‌اند. با اين حال، در پاره‌اى از موارد نيز آنها را با ساير ادلّه، سازگار نديده و در برخى موارد از نظر فقهى نتوانسته‌اند به آن عمل كنند.

البتّه در اين موارد نيز نظر فقها يكسان نيست و برخى، آنها را پذيرفته يا معناى سازگارى براى آنها ذكر كرده‌اند؛ امّا نكته كلّى اين است كه فقهاى ما از گذشته تا به حال، در باره توقيعات فقهى، همانند ساير احاديث، عمل كرده‌اند و ملاحظه مباحث آنان، نه تنها تمايز عمده‌اى را در مجموع نشان نمى‌دهد؛ بلكه شاهديم با احترام و اعتناى ويژه‌اى از آنها ياد شده است.

از سوى ديگر، پيشينه اصل استناد به توقيعات فقهى، هر چند به فقهاى متقدّم بر مى‌گردد، امّا حجم آن در منابع فقهى متأخّر، گسترش يافته است. اين امر، از يك سو ناشى از گسترش نگارش آثار تفصيلى در فقه استدلالى در چند قرن اخير

[١]. ر. ك: الغيبة: ص ٣٦٣.