مى‌كشند و با ادّعايى نادرست و انتسابى دروغين، سود خود مى‌جويند. يكى از مهم‌ترين عرصه‌هاى اين سوء استفاده- كه از زمان‌هايى دير و دور، نمود و بروز يافته است-، مفهوم منجى و افراد مرتبط با اين انديشه اميدآفرين است.

در جوامع دينى و بويژه شيعى، هر از گاهى شاهد ادّعاى دروغين ارتباط با قائم آل محمّد و نيابت و وكالت از سوى ايشان هستيم. كسانى كه خود را حامل ابلاغ پيام از طرف امام مهدى عليه السلام، نشان مى‌دهند و يا بى آن كه ادّعاى نيابت و وكالت كنند، از رابطه نزديك و تنگاتنگ خود با امام مهدى عليه السلام سخن به ميان مى‌آورند و يا با ترويج نزديك بودن ظهور، خود را زمينه‌ساز آن معرفى مى‌كنند و اگر زمينه‌اى ديدند و جسارتى داشتند، ابايى ندارند كه حتّى خود را مهدى موعود بخوانند.

در اين ميان، نمونه‌هايى فراوان را براى ادّعاى وكالت و نيابت دروغين امام مهدى عليه السلام مى‌توان ارائه داد. فروانىِ وكالت دروغين، به عنوان يكى از عرصه‌هاى انحراف از مهدويت اصيل، از آن روست كه ساده‌تر و زودتر از ادّعاى اصل مهدويت، مقبول توده‌هاى ناآگاه مى‌شود. در طول تاريخ، هر گاه وكالت و نيابت كاذب از سوى افراد مقدّس‌مآب و رياكار، ادعا شده، پشتيبانىِ ساده‌لوحان را به دست آورده و به دليل ارتباط عاطفىِ مردم با امام مهدى عليه السلام، از اقبال زودباوران برخوردار و تنها از سوى مؤمنان هوشيار و باورمندان خردورز، با مقاومت روبرو شده است. اين در حالى است كه ادّعاى دروغين مهدويت، نيازمند تلاشى بيشتر و تردستى و نيرنگ‌هاى فزون‌تر از اين است؛ زيرا عموم شيعيان مى‌دانند كه امام مهدى عليه السلام زاده امام حسن عسكرى است و صدها سال پيش به دنيا آمده و تبارى معلوم و والا دارد، در حالى كه افراد مدّعى دروغين مهدويت، از قوم و قبيله‌اى معمولى و معيّن بوده‌اند. بنا بر اين، ادّعاى مهدويت آنان در جامعه و حتّى از جانب توده مردم نيز به سادگى پذيرفتنى نبوده است.

به سخن ديگر، مدّعيان دروغين نيابت و وكالت، بدون آن كه دشوارىِ خاصّى‌