دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٧ - نكته
٤. خاستگاه مدّعيان دروغين
خاستگاه مدّعيان دروغين مهدويت و يا نيابت خاص از مهدى موعود نيز قابل تأمّل است؛ زيرا تا كنون، هيچ گاه عالمان، فقيهان و دانايان طراز اوّل و شاخص شيعه و اهل سنّت، ادّعاى مهدويت نداشتهاند. در اين دوره هزار و چهارصد سالهاى كه از ظهور اسلام گذشته، هزاران دانشمند و فقيه مطرح شيعه و سنّى زيستهاند كه گاه زمينه پذيرش همه سخنان آنان نيز آماده بوده و قدرت مادّى و معنوى و نفوذ تام بر افراد زيرمجموعه خويش و مردمان عادى داشتهاند، ولى هيچ يك چنين ادّعاهايى نكردهاند؛ بلكه با اين گونه ادّعاها نيز به شدّت مخالفت نمودهاند. بيشتر مدعيان نيابت، از كسانى هستند كه با دانشى اندك، رهبرىِ گروه يا فرقهاى از مردمان عادى را در اختيار گرفتهاند؛ يعنى ارتباط مريد و مرادى همراه با دانش اندك رهبر گروه و مردمان اطراف او، زمينه ادّعاهاى گزاف و پذيرش كوركورانه را فراهم مىسازد.
نكته
آنچه در اين مجموعه آورديم، تنها به منظور آگاه كردن جامعه و مردمان براى تنبّه و آمادگى در مواردى است كه ممكن است در روزگار آينده به وقوع بپيوندند؛ آگاه بودن از بسترها و زيرساختهاى اين ادّعاها و سوء استفادههايى كه در موارد مشابه ممكن است پديد آيند.
از مجموعه گزارشها به دست مىآيد كه در مواردى انگشتشمار، مدّعيان مهدويت، تنها توانستهاند جنبشى محدود در گسترهاى جغرافيايى پديد آورند؛ ولى به هيچ عنوان، امكان و آمادگى پديد آوردن جنبشى جهانى را نداشتهاند. آنان معمولًا در دام اوهام خود اسير بودهاند و بررسى آنها تنها به منظور تنبّه و تحذير است، و گرنه، اشخاص و حركت آنان به خودى خود، اهمّيت ندارند و شايسته