دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩٦ - ٤٦ نام بردن از صاحب حج و قربانى كردن از طرف او(ح ٦٩١/ ٨ و ٩)

ديگر و قاعده كلّى پاسخ مى‌دهد كه مُحرم، چون هنگام حركت نبايد زير سقف و سايه‌بان قرار گيرد، كار ياد شده، هر چند از سرِ ناچارى يا رفعِ دشوارى باشد، موجب كفّاره است. اين است كه برخى در رديف احاديث ديگر كه از سايه گرفتن نهى كرده‌اند، به اين توقيع نيز استناد كرده‌اند[١] و پيداست اگر اين كار از سرِ ناچارى يا رفع دشوارى هم جايز باشد، منافاتى با لزوم كفّاره دادن ندارد.[٢] در فرق‌گذارى ميان جواز سايه گرفتن هنگام توقّف و عدم جواز هنگام حركت- كه گاه مورد طعنه برخى مخالفان شيعه بوده- و در فرق گذاشتن حكم شب و روز نيز به اين توقيع، استناد شده است.[٣]

٤٦. نام بردن از صاحب حج و قربانى كردن از طرف او (ح ٦٩١/ ٨ و ٩)

در اين بخش، دو پرسش مطرح شده؛ امّا در نقل شيخ طوسى- آن گونه كه در نسخه‌هاى موجود كتاب و نيز در نقل مجلسى از وى آمده-،[٤] تنها اين پاسخ وجود دارد:

«يَذكِرهُ وَ إن لَم يَفعِلْ فَلا بَأْس»

كه ظاهر اين جمله تنها به پرسش اوّل مربوط مى‌شود و جواب پرسش دوم، نيامده است.[٥] آل عصفور بحرانى نيز خاطرنشان كرده كه ظاهراً پاسخ دوم، افتاده است.[٦] از سوى ديگر، نسخه نقل طَبرِسى- كه‌

[١]. از جمله: كتاب الحجّ، محقّق داماد: ج ٢ ص ٥٢٥ و ٥٣٤( در اين صفحه، حديث به اشتباه به اسحاق بن عمّارنسبت داده شده است)، كتاب الحجّ، شاهرودى: ج ٣ ص ٢٤٤، كتاب الحجّ، گلپايگانى: ج ٢ ص ٢٢١ و ٢٢٦- ٢٢٧، تفصيل الشريعة( الحجّ): ج ٣ ص ٢٨٠.

[٢]. كتاب الحجّ، محقّق داماد: ج ٢ ص ٥٤٨.

[٣]. از جمله، ر. ك: كتاب الحجّ، گلپايگانى: ج ٢ ص ٢٣٧، تفصيل الشريعة( الحجّ): ج ٣ ص ٢٩٤، سند العروة الوثقى( الحجّ): ج ٣ ص ٢٠٩ و ٢١٤.

[٤]. الغيبة، طوسى: ص ٣٨١، بحار الأنوار: ج ٥٣ ص ١٥٦.

[٥]. تعبير به« ظهور»، به دليل اين است كه احتمال بسيار ضعيف مى‌رود كه مقصود از اين جمله، پاسخ به هر دوپرسش باشد، به اين صورت كه« يذكره» مربوط به پرسش اوّل و« إن لم يفعل فلا بأس»، مربوط به پرسش دوم باشد.

[٦]. سداد العباد: ص ٣٥٧.