دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦١ - ٣٧ بايزيد انصارى(٩٣١ - ٩٨٠ ق)

آوردند. حاكم دستور داد ملّا را با اصحاب بر گاوها سوار كردند و در محلّات دهدشت چرخاندند و به قتل رسانيدند.[١]

٣٦. شمارى از سادات گيلان‌

در تاريخ منتظم ناصرى آمده است:

در اين سال، شاه عبّاس، جشن نوروز را در اشرف مازندران بگرفت و تا ابتداى گرمى هوا در اين ولايت بود. آن وقت، روانه اصفهان گرديد و حكومت خراسان را به قرچغاى خان داد و حكومت تبريز را مجدّدا به شاه بنده خان، ولد پير بوداق خان پرناك، تفويض كرد. هم در اين سال، شاه عبّاس حكم نمود آب رود كارون (كرن) را به جانب اصفهان جارى سازند و به تهيّه اين كار پرداختند و ايلچيان اطراف را با هدايا مرخّص فرمود و قصبه دورق از اجزاى حويزه به تصرّف حاكم فارس در آمد و ارامنه و گرجيّه- كه در مازندران سكنا داشتند-، مذهب اسلام اختيار كردند و چند نفر از سادات در گيلان، ادّعاى مهدويت كرده، چون كذب ايشان ثابت بود، تنبيه شدند.[٢]

٣٧. بايزيد انصارى (٩٣١- ٩٨٠ ق)

بايزيد (/ بازيد) انصارى، معروف به پير روشان (روشن)، فرزند قاضى عبد اللَّه فرزند شيخ محمّد، جالندهر (پنجاب)، عارف و نويسنده افغانى‌تبار شبه‌قاره و پايه‌گذار گروه روشنيان است. از حدود شانزده سالگى در برخى سفرهاى تجارتى پدرش همراه او بود و در يكى از همين سفرها با سليمان ملحد (اسماعيلى) ديدار كرد. تأثير اين ديدار و نشانه‌هايى از برخى احكام مذهبى اسماعيلى، مانند تأكيد بر پير كامل و استفاده از تأويل در تشريح اصول پنجگانه ايمان و دستورها و مراسم تزكيه را مى‌توان در تعاليم بعدى بايزيد مشاهده كرد. وى در اوايل حياتش با معلّمان‌

[١]. رياض الفردوس خانى: ص ٤٢٣- ٤٢٤.

[٢]. تاريخ منتظم ناصرى: ج ٢ ص ٩١٤.