دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٠٠ - انحراف شلمغانى

نخستين نشانه‌هاى انحراف او با قول به حلول، آغاز شد. ابن همام مى‌گويد:

اولين سخن منكرى كه از شلمغانى شنيدم سخنى همانند سخن افراد قائل به حلول بود. او مى‌گفت: حق و حقيقت، واحد است و نمودهاى او متفاوت است گاه در لباس سفيد، گاه در لباس قرمز و گاه در لباس نيلى متبلور مى‌شود.[١]

اين سخن به گونه‌اى آماده‌سازى فضا براى اعلام نيابت و وكالت توسّط شلمغانى است.

امّ كلثوم، دختر محمّد بن عثمان، نايب دوم امام مهدى عليه السلام نيز حكايتى را از طرفداران شلمغانى نقل مى‌كند كه آنان، قائل به حلول روح پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان عليهم السلام در جسم نايب دوم و سوم و حلول روح حضرت زهرا عليها السلام در امّ كلثوم ياد شده هستند.[٢] اين سخنان، بسيار زيركانه، مخفيانه و براى افراد خاصّى بيان شده است.

ظاهراً در اين دوران، او هنوز خود را زير بيرق حسين بن روح، مخفى كرده بود و عليه او سخن نمى‌گفت.

شلمغانى، پس از مدّتى ادّعاى خويش را مطرح نمود و خود را شريك در نيابت شمرد. او حسين بن روح را مسئول امور مالى و خود را نماينده امام عليه السلام در مسائل علمى معرّفى كرد. او رسماً در كتاب خويش به اين موضوع، اشاره كرده است.[٣]

او همچنين گفته است:

ما و حسين بن روح، آگاهانه به اين امر ورود پيدا كرديم.[٤]

بررسى سير انحراف و گفته‌هاى شلمغانى، نشانگر آن است كه او مرحله به مرحله، ادّعاى خويش را بالاتر برده و به موضع‌گيرى در مقابل حسين بن روح و حتّى امام عليه السلام مى‌پردازد. حسين بن روح به او بى‌اعتنايى كرد. اين برخورد، شلمغانى‌

[١]. الغيبة، طوسى: ص ٤٠٨ ح ٣٨٠.

[٢]. همان: ص ٤٠٣ ح ٣٧٨.

[٣]. همان: ص ٣٩١.

[٤]. همان: ص ٣٩١ ح ٣٦١.