دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٥٧ - ٣ حكم خمس در دوره غيبت(ح ٦٨٤/ ٣)

اين توقيع نيز چنان كه پيداست، مؤيّد سخن شيخ مفيد است. به هر حال با فرض صدور چنين علّتى براى كراهت، برخى فقها مانند محدّث بحرانى، احتمال‌هايى را در معناى طلوع و غروب خورشيد ميان دو شاخ شيطان، ذكر كرده‌اند، از جمله اين كه مقصود از شاخ، قدرت يا دو حزب شيطان است، يا بيانى تمثيلى در اشاره به خورشيدپرستان است.[١]

٢. شرط اقباض در وقف (ح ٦٨٤/ ٢)

يكى از شرايط لزوم وقف، اين است كه مال موقوفه تحويل موقوفٌ عليه گردد، به اين معنا كه وقفِ پيش از آن، هر چند صحيح است، امّا قطعى شدن و لزوم شرعى آن، منوط به «اقباض» آن توسّط واقف و «قبض» به وسيله موقوفٌ عليه يا ولىّ وى است. اين مسئله مورد قبول فقهاست و برخى آن را اجماعى شمرده‌اند.[٢] فقهاى چندى مانند محدّث بحرانى، سيّد على طباطبايى و محمّدحسن نجفى (صاحب جواهر) در استدلال بر اين شرط، از جمله به اين پاسخ امام عليه السلام در توقيع، استناد كرده‌اند.[٣]

٣. حكم خمس در دوره غيبت (ح ٦٨٤/ ٣)

حكم خمس در دوره غيبت، از گذشته مورد اختلاف فقها بوده است. اين اختلاف، ناشى از احاديث مختلفى است كه وارد شده است. محدّث بحرانى با تقسيم احاديث به چهار دسته، اين بخش از توقيع را در دسته احاديثى آورده كه بر تشديد

[١]. ر. ك: الحدائق الناضرة: ج ٦ ص ٣١٤، مفتاح الكرامة: ج ٥ ص ١٧٢.

[٢]. ر. ك: مفتاح الكرامة: ج ٢١ ص ٤٣٠.

[٣]. الحدائق الناضرة: ج ٢٢ ص ١٤٧، رياض المسائل: ج ١٠ ص ٩٨، جواهر الكلام: ج ٢٨ ص ٦٤.