دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٥٩ - ٦ خوردن عبورى ميوه باغات(حق الماره)(ح ٦٨٤/ ٦)

فرزندان ديگران، و اين تفصيل، موجب گفتگو ميان فقها شده است.

محدّث بحرانى در فرق‌گذارى ميان دو صورت، امكان حمل بر كراهت و كراهت شديد را مطرح كرده است.[١] وحيد بهبهانى، خاطرنشان كرده كه كسى بر پايه اين فرق‌گذارى، فتوا نداده است و راه را در تركِ احتياطى ديده است، بويژه براى كسانى كه از فرزندان پيامبر صلى الله عليه و آله نيستند.[٢] دليل جدا كردن فرزندان پيامبر صلى الله عليه و آله اين است كه آنان از پرستش بت و آتش دور هستند. سيّد جواد عاملى با اين تأكيد كه مقصود، فرزندان بى‌واسطه پيامبر صلى الله عليه و آله نيستند، در فرض شك در اين كه نمازگزار در رديف كدام گروه است، همان شك را كافى براى حرمت ديده است.[٣] ميرزاى قمى نيز مقتضاى اين پاسخ را عدم كراهت براى بنى هاشم شمرده است،[٤] چنان كه محقّق نراقى اين بخش از توقيع را يك شاهد جمعِ ميان احاديث جواز و عدم جواز گرفته است.[٥]

امّا ظاهراً مقصود توقيع، فرق‌گذارى ميان فرزندان پيامبر صلى الله عليه و آله و ديگران نيست؛ بلكه مقصود، فرق‌گذارى ميان نمازگزارانِ به دنيا آمده در خانواده‌اى بت‌پرست و آتش‌پرست- كه آتش براى آنان، احترام و قداست دارد- و ساير نمازگزاران است.

اين برداشت، مقتضاى فهم و اعتبارِ عرفى است. برخى ديگر نيز همين معنا را مقصودِ توقيع گفته‌اند.[٦]

٦. خوردن عبورى ميوه باغات (حقّ المارّه) (ح ٦٨٤/ ٦)

جواز خوردن عبورى ميوه از باغات ديگران با رعايت شرايط مربوط- كه از آن به «حقّ المارّه» نام برده مى‌شود-، اجمالًا در فقه پذيرفته شده است. آنچه در اين‌

[١]. الحدائق الناضرة: ج ٧ ص ٢٣١.

[٢]. مصابيح الظلام: ج ٦ ص ٨٣.

[٣]. مفتاح الكرامة: ج ٦ ص ٢٢٣.

[٤]. غنائم الأيّام: ج ٢ ص ٢٢٣.

[٥]. مستند الشيعة: ج ٤ ص ٤٤٥.

[٦]. دراسات فى المكاسب المحرّمة: ج ٢ ص ٦٥٩.