دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٤ - احمد بن هلال

احمد بن هلال‌

احمد بن هلال عبرتايى،[١] متولّد سال ١٨٠ قمرى‌[٢] و از اصحاب امام هادى عليه السلام‌[٣] و امام عسكرى عليه السلام‌[٤] است؛ امّا گزارش تاريخى يا حديثى از ارتباط او با امام جواد عليه السلام در دست نداريم، اگر چه او در زمان امام جواد عليه السلام در حوزه‌هاى حديثى شيعه حضور داشته و با موضوع غيبت، آشنا بوده است.[٥]

برخى از متون، حضور او در سامرّا و توفيق ديدار امام عسكرى عليه السلام و رؤيت امام مهدى عليه السلام را به همراه چهل نفر ديگر، گزارش كرده‌اند.[٦]

جايگاه حديثى او در برخى از كتب، مورد تأكيد قرار گرفته است. شيخ طوسى در باره او گفته است: «قد روى أكثر اصول اصحابنا»[٧] و ديگرى درباره او گفته است:

«كان رواة أصحابنا بالعراق لقوه و كتبوا منه».[٨]

در ميان مردم به زهد و عبادت، شهره بود. ٥٤ بار به حج رفت كه حدّاقل بيست سفر آن با پاى پياده، ظاهرا از عراق، بوده است.[٩]

احمد بن هلال در سال ٢٦٧ هجرى، مدّت كوتاهى پس از نيابت يافتن محمّد بن عثمان دومين نايب خاص، از دنيا رفت.[١٠]

[١]. عبرتا، روستاى بزرگى در جنوب بغداد كه اديبان و راويان بسيارى داشته است( معجم البلدان: ج ٤ ص ٧٧).

[٢]. رجال النجاشى: ص ٨٣ ش ١٩٩.

[٣]. رجال الطوسى: ص ٣٨٤ ش ٥٦٤٩.

[٤]. همان: ص ٣٩٧ ش ٥٨٢٩.

[٥]. وى در نقل يكى از احاديث مى‌گويد:« حدّثنا محمّد بن أبى عمير سنة أربع و مئتين»( مقتضب الأثر: ص ٩. همچنين ر. ك: الكافى: ج ١ ص ٣٤٢ ح ٢٩، حديث مشهور زُراره در باره دعا در عصر غيبت. احمد بن هلال كه در سند اين روايت واقع است، مى‌گويد:« سمعت هذا الحديث منذ ست و خمسين سنه». با توجّه به آن كه او در سال ٢٦٧ ق، از دنيا رفته، بنا بر اين حداكثر در سال ٢١٠ ق، اين حديث را شنيده است.

[٦]. ر. ك: ج ٥ ص ٢٤ ح ٧٧٢.

[٧]. رجال الطوسى: ص ٣٩٧ ش ٥٨٢٩.

[٨]. رجال الكشّى: ص ٥٣٥ ش ١٠٢٠( به نقل از احمد بن ابراهيم مراغى).

[٩]. همان جا. برخى از نسخ رجال الكشّى، تمام ٥٤ سفر او را با پاى پياده دانسته‌اند.

[١٠]. رجال النجاشى: ص ٨٣ ش ١٩٩.