دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣١٣ - ٥٨ سورههاى بافضيلتتر در نماز(ح ٦٩٥/ ٥)
آورده است)؛[١] امّا وى دست كم، در چهار باب ديگر، احاديث متعدّدى را آورده كه به صورت كلّى يا در خصوص برخى روزها يا نمازها، نشان از استحباب قرائت سورههاى ديگر مىكند.[٢] اين احاديث و چگونگى جمع ميان آنها، موجب گفتههاى فراوانى ميان فقهاى ما شده است كه سيّد جواد عاملى، گزارشى مبسوط از بخشى از آراى آنان را آورده است و نيازى به بازگويى آن نيست.[٣]
ابهام حِميَرى در مواجهه با برخى از احاديث كه ظاهر آن ناسازگار مىنمايد، اين بوده كه به كدام بايد عمل كرد يا چگونه بايد ميان آنها جمع كرد؟ امام عليه السلام در عين اين كه ثواب قرائت سورههاى ديگر در نماز را نفى نمىكند، همانند چند حديث ديگرى كه بر مداومت بر سورههاى توحيد و قدر تأكيد جسته، اذعان مىكند كه قرائت اين دو به قصد فضيلتى كه دارند، مايه هر دو ثواب است: ثواب اين سورهها و ثواب سورهاى كه نخوانده تا يكى از اين دو سوره را بخواند.
به رغم احاديث مشابه، اين توقيع مورد توجّه و استدلال فقها بوده است، از جمله محقّق اردبيلى كه ضمن استناد به آن، اين نكته شيخ صدوق را نيز بازگويى كرده است كه فلسفه استحباب قرائت سوره «قدر» در ركعت اوّل، اين است كه «قدر»، سوره پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام است و استحباب سوره توحيد در ركعت دوم به اين سبب است كه دعاى پس از قرائت آن، مستجاب مىشود و در ركعت دوم، پس از قرائت، قنوت خوانده مىشود.[٤] فاضل سبزوارى، فاضل هندى، محدّث بحرانى، شيخ موسى كاشف الغطاء، محقّق نراقى، شيخ انصارى، آقارضا همدانى، سيّد محسن حكيم و سيّد عبد الأعلى سبزوارى از جمله فقهايى هستند كه به اين توقيع، استناد كردهاند.[٥]
[١]. وسائل الشيعة: ج ٦ ص ٧٨- ٨٢.
[٢]. وسائل الشيعة: ج ٦ ص ١١٤- ١٢٢.
[٣]. ر. ك: مفتاح الكرامة: ج ٧ ص ٢٣٩- ٢٥٩.
[٤]. مجمع الفائدة و البرهان: ج ٢ ص ٢٤٢.
[٥]. ذخيرة المعاد: ج ٢ ص ٢٧٩، كشف اللّثام: ج ٤ ص ٥٥، الحدائق الناضرة: ج ٨ ص ١٨٠، منية الراغب: ص ٢٥٦، مستند الشيعة: ج ٥ ص ١٨١، كتاب الصلاة: ج ١ ص ٤٣٠، مصباح الفقيه: ج ١٢ ص ٣٠٠، مستمسك العروة الوثقى: ج ٦ ص ٢٨٣، مهذّب الأحكام: ج ٦ ص ٣٦٧.