دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٨٧ - مواجهه امام با احمد بن هلال

اركان امام عليه السلام بسيار تند و افراطى عمل مى‌كرده‌اند. از اين رو، او را ناصبى خوانده‌اند؛ ولى اين توجيه پذيرفته نيست،[١] بويژه آن كه دشمنى او با امام عصر عليه السلام آشكار نبوده است.

شيخ انصارى عليه السلام با استناد به غلو و نصب احمد بن هلال، گفته است:

و بعد ما بين المذهبين يشهد بأنّه لم يكن له مذهب رأساً.[٢]

فاصله طولانى ميان دو مذهب نشان مى‌دهد كه او اساساً مذهبى نداشته است.

مواجهه امام با احمد بن هلال‌

ظاهر الصلاح بودن احمد بن هلال، همچون زهد و عبادت و حج گزاردن فراوان با پاى پياده، موجب شد كه حسادت او مخفى بماند و اعتراض او عليه وكيل دوم، مخالفت با امام عليه السلام تلقّى نشود.

بدين جهت، سه توقيع شريف در توبيخ و لعن ابن هلال، صادر شده است كه نشان از شدّت برخورد امام عليه السلام با وى و دشوارى مقابله با اوست. حتّى پس از صدور توقيع اوّل امام عليه السلام، برخى در آن تشكيك نموده، در پى تحقيق برآمدند. احمد بن ابراهيم مراغى گفته است:

كان روات أصحابنا بالعراق لقوه و كتبوا منه فانكروا ما ورد فى مذمّته وحملوا القاسم بن العلاء على أن يراجع فى أمره.[٣]

راويان شيعه در عراق فراوان به او مراجعه كرده و به نقل از او، حديث مى‌نوشتند از اين رو نكوهش‌هاى صادر شده درباره او را نمى‌پذيرفتند. بدين سبب قاسم بن علاء را مأمور كردند تا درباره او [با ناحيه مقدسه‌] صحبت كند.

توقيع دوم عليه ابن هلال، شديدتر بود و در انتهاى آن آمده بود:

[١]. تهذيب المقال: ج ٣ ص ٣١٣.

[٢]. كتاب الطهارة: ج ١ ص ٣٥٤.

[٣]. رجال الكشّى: ص ٥٣٥ ش ١٠٢٠.