دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٤ - ٣٨ ترتيب مسح پا(ح ٦٩٠/ ٢٩)

كه غير ابريشم آن، آن قدر كم باشد كه لباسِ ابريشمى به شمار رود.[١]

اين توقيع، در شمار احاديث جواز لباس ابريشمى غير خالص آمده است‌[٢] و فقها نيز به آن استناد كرده‌اند.[٣]

٣٨. ترتيب مسح پا (ح ٦٩٠/ ٢٩)

آنچه ميان فقهاى شيعه مشهور است و يا بيشتر آنان بِدان قائل شده‌اند، اين است كه در مسح پا در وضو، ترتيب، شرط نيست و مى‌توان مسح پاى چپ را پيش انداخت يا دو پا را هم‌زمان، مسح كرد. گروهى از فقها پيش انداختن پاى راست را واجب و برخى نيز مستحب شمرده‌اند.[٤] ظاهرِ گفته برخى فقها مانند علّامه حلّى و محقّق ثانى، گوياى عدم قول ديگر است،[٥] در حالى كه برخى فقها به گفته سومى در اين مسئله اشاره كرده‌اند كه مفاد همين توقيع است؛ يعنى تخيير ميان هم‌زمانى مسح پاها يا پيش انداختن پاى راست، نه عكس آن. از جمله شهيد اوّل و دوم، بدون نام بردن از كسى گفته‌اند كه برخى چنين نظرى دارند.[٦] محدّث بحرانى، ظاهر گفته شيخ حرّ عاملى را همين دانسته و گفته است برخى فقهاى اخير نيز همين نظر را برگزيده‌اند.[٧] مستند اين گفته نيز- چنان كه اشاره شد- همين توقيع شريف است، چنان كه بحرانى به آن تصريح كرده و افزوده است كه برخى از فقهاى اخير كه اين توقيع را نديده‌اند، گمان كرده‌اند اين گفته بى‌دليل است.[٨] نيز برخى فقها، مانند

[١]. ر. ك: مفتاح الكرامة: ج ٥ ص ٥٠٥- ٥٠٩.

[٢]. ر. ك: وسائل الشيعة: ج ٤ ص ٣٧٣- ٣٧٦.

[٣]. از جمله: الحدائق الناضرة: ج ٧ ص ٩٠، مفتاح الكرامة: ج ٥ ص ٥٠٧، مستند الشيعة: ج ٤ ص ٣٣٦، جواهر الكلام: ج ٨ ص ١١٧ و ١٣٥.

[٤]. ر. ك: مفتاح الكرامة: ج ٢ ص ٤٦٠- ٤٦٤.

[٥]. مختلف الشيعة: ج ١ ص ٢٩٨، جامع المقاصد: ج ١ ص ٢٢٤.

[٦]. ذكرى الشيعة: ج ٢ ص ١٥٥، المقاصد العلّية: ص ٩٩.

[٧]. الحدائق الناضرة: ج ٢ ص ٣٥٩.

[٨]. الحدائق الناضرة: ج ٢ ص ٣٦٠.