دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٢٣ - ٢/ ٣ پاسخ پرسشهاى جعفر بن حمدان
و ابو القاسم [بن روح]- كه خدايش بيامرزد- از عاقلترين مردم نزد مخالف و موافق بود و تقيّه مىنمود.[١]
٢/ ٣ پاسخ پرسشهاى جعفر بن حمدان
٦٩٢. كمال الدين- به نقل از سعد بن عبد اللَّه-: جعفر بن حمدان[٢] [نامه] نوشت و اين مسئلهها [همراه پاسخهايشان] برايش آمد:
زنى را براى خود حلال كرده و با او شرط كردهام كه بچّهدار نشود و او را در خانهام ساكن نسازم و چون مدّتى اين گونه سپرى شد، به من گفت: باردار شدهام. به او گفتم:
چگونه؟! تا آن جا كه مىدانم، از تو بچّه نمىخواستم؟ سپس غايب شدم و وقتى باز گشتم، پسرى را آورد كه انكارش نكردم و هزينه و نفقهاش را قطع ننمودم. مزرعهاى داشتم كه آن را پيش از آمدن اين زن نزد من، براى وصيّتها و ديگر فرزندانم، گذاشته و وقف كرده بودم، به شرط اين كه تا زندهام، اختيار كم و زياد كردن در آن را داشته باشم و چون اين زن، اين فرزند را آورد، او را در وقفى كه پيشتر و ابدى بود، به بقيّه فرزندانم ملحق نكردم؛ ولى وصيّت كردم كه اگر پيشامدى برايم رخ داد، مردم، هزينه آن كودك را تا آن گاه كه كوچك است، بدهند و چون بزرگ شد، دويست دينار از اين مزرعه براى يك بار و نه هر سال، به او بدهند و ديگر براى او و نسل وى، پس از اعطاى اين دويست دينار، حقّى نيست. نظر شما چيست؟ خداوند، عزيزت بدارد به خاطر راهنمايىات به من! چه كنم و در باره اين كودك وظيفه من چيست؟ و برايم به عافيت و خير دنيا و آخرت دعا كنيد.
جواب آن: «امّا مردى كه آن زن را [با ازدواج موقّت] براى خود حلال كرده و با او شرط
[١]. الغيبة، طوسى: ص ٣٧٨ ح ٣٤٦، الاحتجاج: ج ٢ ص ٥٦٨ ح ٣٥٥، بحار الأنوار: ج ٥٣ ص ١٥٤ ح ٢.
[٢]. جعفر بن حمدان همدانى: شيخ صدوق، نام او را در شمار كسانى كه بر معجزههاى امام زمان عليه السلام آگاه بودهاندو او آنها را ديده، آورده است. وى، با امام عليه السلام نامهنگارى نيز داشته است. در أعيان الشيعة آورده كه وى همان جعفر بن حمدان حضينى(/ خصيبى) است كه وقتى در توقيع ابراهيم بن مهزيار، امام عليه السلام خبر درگذشتش را شنيد، فرمود:« خدا رحمتش كند! چه شبهاى بلندى را در عبادت گذرانيد و چه قدر پاداش او بزرگ است!».( ر. ك: ج ٥ ص ٩٢ ح ٨١٠« بخش ششم/ فصل دوم/ و اين افراد»، كمال الدين: ص ٤٤٥ ح ١٩، مستدركات علم رجال الحديث: ج ٢ ص ١٥٤ ش ٢٥٨٧، أعيان الشيعة: ج ٤ ص ٩٦).