٦٨٦. تهذيب الأحكام‌- با سندش به نقل از محمّد بن عبد اللَّه حميرى‌[١]-: به فقيه [عليه السلام‌][٢] نوشتم و از او در باره كسى كه به زيارت قبر امامان عليهم السلام مى‌رود، پرسيدم: براى او جايز است كه بر قبر، سجده كند يا نه؟ و آيا جايز است كسى كه نزد قبر ايشان نماز مى‌خواند، پشت قبر بِايستد و قبر را [در سمت‌] قبله قرار دهد و نزد سر و پاهايشان بِايستد؟ و آيا جايز است كه جلوى قبر بايستد و آن را پشت سرش قرار دهد يا نه؟

[امام عليه السلام‌] پاسخ داد و من توقيع را خواندم و از آن نسخه برداشتم: «امّا سجود بر قبر، نه در نماز مستحبّى و نه واجب و نه در زيارت، جايز نيست؛ بلكه بايد گونه راستش را بر قبر بگذارد و امّا نماز، در پشت آن است و قبر را پيش روى خود قرار دهد، و جايز نيست كه جلوتر از قبر نماز بخواند؛ زيرا بر امام پيشى گرفته نمى‌شود و در راست و چپش نماز خوانده مى‌شود»[٣].[٤]

٦٨٧. تهذيب الأحكام‌- با سندش به نقل از محمّد بن عبد اللَّه بن حميرى-: به فقيه [عليه السلام‌] نامه نوشتم و پرسيدم: آيا جايز است كه انسان با تربت قبر حسين [تسبيح بسازد و] تسبيح بگويد؟ و آيا در اين كار، فضيلتى هست؟

[١]. ابو جعفر محمّد بن عبد اللّه بن جعفر حِميرى قمى: ثقه، برجسته و از مشايخ كلينى است. وى با امام مهدى عليه السلام مكاتبه داشته و پرسش‌هايى در امور دينى با ايشان در ميان گذاشته. او داراى روايات و كتب است. شيخ طوسى در كتاب رجالش وى را در زمره كسانى شمرده كه از ائمّه عليهم السلام روايت نقل نكرده‌اند( ر. ك: ج ٥ ص ٧٦ ح ٨٠٢، رجال النجاشى: ج ٢ ص ٢٥٣ ش ٩٥٠، رجال الطوسى: ص ٤٣٩ ش ٦٢٧١، الفهرست، طوسى: ص ٢٣٧ ش ٧٠٨، مستدركات علم رجال الحديث: ج ٧ ص ١٦٩ ش ١٣٦٩١).

[٢].« فقيه» تعبيرى رمزگونه براى فقيه حقيقى، يعنى حجت عليه السلام بوده تا اگر توقيع ايشان به دست حكومت افتاد، نويسنده و حامل نامه در امان بماند.

[٣]. يعنى قبر را همانند امام‌[ جماعت‌] در برابرش قرار دهد. پس همان گونه كه جايز نيست مأموم جلوتر از امام بِايستد، يعنى جاى ايستادنش نزديك‌تر از امام به قبله باشد، جايز نيست كسى جلوتر از قبر بايستد. در حديث بعدى الاحتجاج، آمده است:« قبر را در برابرش قرار دهد».

[٤]. تهذيب الأحكام: ج ٢ ص ٢٢٨ ح ٨٩٨( با سند صحيح).