پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤ - شرح مفردات

كمال قوّت مى‌رسيد، بعد از آن پير مى‌شويد و (در اين ميان) گروهى از شما پيش از رسيدن به اين مرحله مى‌مى رند و هدف اين است كه شما به سرآمد عمر خود برسيد و شايد تعقل كنيد.»

شرح مفردات‌

«عَلَقَة» از مادّه‌ «عَلَق» (بر وزن شفق) در اصل به معنى علاقه و ارتباط به چيزى است؛ و لذا «عَلَقْ» به معنى خون بسته و زالو نيز آمده است؛ و «علقه» كه يكى از مراحل تكوّن جنين در رحم مادر است از اين رو علقه ناميده شده كه شبيه قطعه خون منعقد شده است. [١]

در مقائيس الّلغة اصل مفهوم اين واژه را ارتباط و تعلّق چيزى به موجود عالى‌ترى مى‌داند كه بعداً مفهوم آن گسترش يافته است. [٢]

«مُضْغَة» از مادّه‌ «مَضْغ» به معنى جويدن غذا است؛ و به معنى قطعه‌اى از گوشت است به اندازه‌اى كه انسان يكبار مى‌جود، به شرط اينكه هنوز پخته نشده باشد. اطلاق اين واژه بر يكى از مراحل جنين كه بعد از حالت‌ «علقه» است به خاطر شباهتى است كه با چنين گوشتى دارد. در اين هنگام جنين به صورت قطعه گوشت سرخ رنگى درمى‌آيد كه در آن رگ‌هاى فراوان سبز رنگى است؛ و گاه گفته مى‌شود «قَلْبُ اْلأَنْسانِ مُضْغَةٌ مِنْ جَسَدِهِ». «قلب انسان قطعه گوشتى از جسد او است» اين تعبيرات همه به يك ريشه باز مى‌گردد. [٣]

«مَنِىّ» در اصل از ماده‌ «مَنْى» (بر وزن سعى) به معنى تقدير و اندازه‌گيرى است؛ و از آنجا كه آب نطفه، اندازه‌گيرى يك انسان يا حيوان را در بردارد، اين واژه به آن اطلاق شده است؛ و مرگ را از اين رو «مَنيّه» مى‌گويند كه اجل مقدّر انسان يا حيوان است.

[١]. مفردات راغب.

[٢]. كتب ديگر لغت مانند: لسان العرب، و مجمع البحرين، نيز تعبيراتى شبيه همين معنى را دارد.

[٣]. مقائيس الّلغة، مفردات راغب، و مجمع البحرين، و لسان العرب، و صحاح الّلغة.